Giải đáp băn khoăn: tỳ vị là gì và bệnh liên quan đến tỳ vị

Tỳ và vị là hai tạng giữ những nhiệm vụ khác nhau trong thân thể nhưng lại mang mối liên quan chặt chẽ với hệ tiêu hóa. Nhờ mang sự kết hợp của hai tạng này mà quá trình thu nhận, vận chuyển thức ăn và chất dinh dưỡng mới được tổ chức thuận lợi. Vậy tỳ vị là gì và mang những bệnh nào liên quan tới tỳ vị?

14/11/2022 | Khám phá 7 cơ quan chính trong hệ tiêu hóa
24/10/2022 | Hội chứng ruột kích thích nên ăn gì? Gợi ý những món ăn tốt cho hệ tiêu hóa
11/10/2022 | Chuyên gia trả lời: Thời kì tiêu hóa thức ăn là bao lâu?

Nội dung bài viết

1. Tỳ vị là gì?

Sách cổ mô tả vị là một cơ quan rỗng, phía trên tiếp giáp với thực quản còn bên dưới lại thông với tiểu trường. Lúc thức ăn từ mồm vào sẽ đi qua thực quản rồi tới vị và được làm chín bởi vị. Tỳ nằm phía bên trái vị, đảm nhận vai trò thu nhận và vận chuyển những chất dinh dưỡng trong thân thể.

Tỳ vị là hai tạng khác nhau của hệ tiêu hóa

Vậy tỳ vị là gì? Đây là sự kết hợp của hai chiếc tên thuộc Hai hệ thống chức năng - cấu trúc thân thể được đặt trong mối quan hệ với những hệ thống khác. Cả tỳ và vị đều mang vai trò quan yếu trong việc vận chuyển thức ăn nên lúc mắc bệnh sẽ mang những triệu chứng đặc trưng của đường tiêu hóa.

2. Những bệnh lý mang liên quan tới tỳ vị

2.1. Bệnh lý tỳ

- Tỳ khí hư

Nguyên nhân khiến cho tỳ khí hư là do thân thể bị yếu vì dinh dưỡng kém, lao động quá sức. Tạng tỳ chính là dạ dày với nhiệm vụ vận hóa thủy thấp, vận hóa đồ ăn, thống huyết nên lúc tạng tỳ hư sẽ sinh ra những triệu chứng: cơ bắp mềm nhũn, chân tay yếu, khả năng tiêu hóa kém, đi ngoài phân nát, lưỡi mang rêu trắng và nhạt màu, ăn ko ngon mồm, thở mang mùi, mỏi mệt, sắc mặt nhợt nhạt, thở hụt tương đối, ngại nói,...

Lúc chức năng vận hóa của tỳ bị mất sẽ sinh ra cảm giác đầy bụng, nhất là sau lúc ăn, mạch hư, lưỡi nhạt và trắng, đi ngoài phân lỏng,... Trường hợp tỳ hư hạ hãm sẽ sinh ra lỵ mạn tính, ỉa chảy, sa trực tràng, mạch suy nhược,... Nếu bị tỳ hư vô thông huyết người bệnh sẽ đi ngoài ra máu, rong kinh, máu kinh ra nhiều,...

- Tỳ dương hư

Sở dĩ tỳ dương hư là vì tổn thương tỳ khí hoặc ăn quá nhiều đồ ăn lạnh. Trong trường hợp này, người bệnh sẽ mang những triệu chứng như: đau bụng lúc trời lạnh, đầy bụng (nếu được chườm nóng sẽ giảm), tiêu chảy, lạnh người và thủ công, mạch trầm trì, lưỡi rêu trắng,...

Người mắc bệnh về tỳ thường mang triệu chứng đầy, trướng hoặc đau bụng

- Tỳ hàn thấp

Bị tỳ hàn thấp chủ yếu do gặp phải mưa lạnh, ăn đồ lạnh hoặc ẩm ướt. Những tác nhân này khiến cho tỳ bị tổn thương và mất chức năng vận hóa. Người bị tỳ hàn thấp thường mang triệu chứng: lợm giọng, bụng trướng và đầy tương đối, buồn nôn, thân thể nặng nề và mỏi mệt, đi ngoài phân lỏng, tiểu ít, ko mang cảm giác khát nước, ra khí hư màu trắng, mạch như hoãn, lưỡi mang rêu trắng,...

- Tỳ thấp nhiệt

Bệnh tỳ thấp nhiệt còn được biết tới với chiếc tên khác là cam tích, tỳ nhiệt. Người bệnh sẽ gặp tình trạng: buồn nôn, lợm giọng, đầy bụng, mỏi mệt, đi ngoài mang lẫn bọt trong phân, bụng đau quặn thành từng cơn, sốt, đắng mồm, nước tiểu màu vàng, môi đỏ, lưỡi mang rêu màu vàng, mọc nhiều mụn nhọt, mạch nhu sác,...

- Tỳ hư vì giun sán

Sự xâm nhập của giun sán khiến cho cho tỳ bị tổn thương và xuất hiện triệu chứng: trướng và đầy bụng, đau bụng, mặt vàng, ợ tương đối,...

2.2. Bệnh lý vị

- Vị hàn

Triệu chứng tiêu biểu của bệnh vị hàn là đau ở thượng vị, rêu lưỡi màu trắng bóng, nôn ra nước trong, mạch trầm trì. Để điều trị vị hàn cần ôn vị tán hàn với những vị thuốc: bạch thược, quế chi, sinh cương. Ngoài ra, mang thể tiến hành châm cứu tại huyết trung quan, thiên khu, lương môn và túc tam lý.

- Vị nhiệt

Người bị vị nhiệt sẽ xuất hiện tình trạng: thích sử dụng nước mát, đau rát ở thượng vị, thường xuyên khát nước, thở mùi hôi, ợ chua, ợ tương đối, răng lợi sưng đau, lưỡi đỏ và mang rêu vàng, mạch sác,...

- Vị thực

Triệu chứng lâm sàng của vị thực thường xuất hiện sau lúc ăn nhiều đồ ăn ngọt béo. Người bệnh sẽ bị đầy tức bụng, nôn ra chất mang chua, đi ngoài phân lỏng, mạch hoạt, rêu lưỡi dày.

- Vị hư

Do vị hư nên người bệnh sẽ sốt cao, khô môi mồm và chán ăn, táo bón, đi tiểu ít và nước tiểu mang màu sẫm, mạch tế sắc, lưỡi đỏ nhưng ko mang rêu.

3. Tín hiệu nhận diện thất thường ở tỳ vị là gì và cách xử trí

3.1. Tín hiệu nhận diện thất thường ở tỳ vị

Nếu bạn chưa biết tín hiệu cho thấy thất thường ở tỳ vị là gì thì mang thể căn cứ trên những gợi ý sau:

Lúc mang triệu chứng tiêu hóa thất thường nên khám chưng sĩ chuyên khoa để biết đang mắc bệnh tỳ vị gì và điều trị

- Biểu hiện ở môi

Người mang tỳ vị yếu môi thường bị tái, khô, ko hồng hào, dễ bị lột và nứt da. Những biểu hiện sưng nướu, hôi mồm, chảy nước miếng trong lúc ngủ,... hầu hết đều liên quan tới tình trạng tỳ vị tiêu hóa kém.

- Biểu hiện ở mũi

Bị tỳ vị yếu sẽ mang khứu giác kém nhạy cảm, khô mũi, chảy máu mũi, sổ mũi,... Những trường hợp bị đỏ mũi hầu hết đều vì vị bị nhiệt. Ngoài ra, tỳ vị mang vấn đề cũng sẽ khiến cho cho đầu mũi bị đau.

- Biểu hiện ở mắt

Do tỳ vị yếu nên người bệnh bị thiếu máu và tác động tới gan sinh ra tình trạng mắt nhìn mờ, hay mỏi mắt. Khả năng hấp thụ của thân thể và tỳ liên hệ mật thiết với nhau nên lúc mắt hay bị đỏ hoặc bị sưng mặt cũng mang thể cảnh báo tỳ gặp vấn đề.

- Biểu hiện ở tai

Yếu tỳ vị khiến cho cho thận khí ko đủ từ đó sinh ra tình trạng ù hoặc điếc tai. Cũng mang những trường hợp tỳ vị ko khỏe xuất phát từ tâm lý ko tốt hoặc quá mỏi mệt. Người mang tỳ vị yếu thường bị lạnh chân tay, đau bụng vào mùa xuân, thường xuyên cảm thấy ko mang sức lực,...

3.2. Cách xử trí với bệnh tỳ vị

Nói tóm lại, bệnh tỳ vị là gì? Đây chính là bệnh mang liên quan tới đường tiêu hóa nên sẽ sinh ra hàng loạt những triệu chứng thất thường về tiêu hóa khiến cho cho sức khỏe suy giảm. Muốn xử trí dứt điểm tình trạng này, cách tốt nhất là người bệnh nên tới khám chưng sĩ chuyên khoa tiêu hóa để được thẩm định, chẩn đoán đúng tình trạng bệnh. Những trường hợp mang nhu cầu điều trị đông y thì cần thăm khám bởi những chưng sĩ y khoa cựu truyền.


--- Cập nhật: 01-01-2023 --- suanoncolosence.com tìm được thêm bài viết Tỳ vị là gì? Biểu hiện tỳ vị hư hàn và cách chăm sóc bồi bổ tỳ vị từ website www.trungtamphuchoichucnang.com cho từ khoá tỳ là phòng ban nào.

Tỳ vị là gì? Biểu hiện tỳ vị hư hàn và cách chăm sóc bồi bổ tỳ vị. Người xưa thường nói “người sống dựa vào tương đối thở”, nhưng mọi người ko biết rằng thật ra chữ “khí’ ở đây lại xuất phát từ tỳ vị.

Tỳ vị là gì?

Vị được sách cổ mô tả là một cơ quan rỗng, trên tiếp với thực quản, dưới thông với tiểu trường. Thức ăn từ mồm qua thực quản rồi vào vị, được vị làm chín nhừ, cho nên vị là chiếc kho to, chiếc “bể chứa đồ ăn”.

Tỳ là một cơ quan đặc nằm bên trái của vị mang chức năng thu nhận và vận chuyển chất dinh dưỡng, Đông y gọi là mang công năng vận hóa. Vận – tức là chuyển vận, vận tải; hoá – tức là tiêu hoá thu nhận. Tỳ và vị hợp tác với nhau để hoàn thành chức năng tiêu hóa, thu nhận thức ăn và chuyển vận chất dinh dưỡng.

Mang thể hiểu chúng chỉ là Hai chiếc tên sử dụng để chỉ Hai hệ thống cấu trúc – chức năng của thân thể trong mối liên hệ hữu cơ với những hệ thống khác. Từ đó mang thể thấy chức năng của từng bộ máy phẫu thuật như hô hấp, tiêu hóa, tuần hoàn… ko lệ thuộc duy nhất vào một tạng tượng nào, trái lại chức năng của tất cả những tạng tượng đều góp phần thực hiện chức năng của những bộ máy trên.

Ví dụ: chức năng tiêu hóa của bộ máy tiêu hóa cần phải mang vị để thu nạp làm ngấu nhừ thức ăn, mang tỳ dễ thu nhận, chuyển vận, mang đại trường để truyền tống chất cặn bã, mang tâm để sản xuất nhiệt, mang thận để dự trữ… Tương tự, toàn thân chứ ko phải từng tạng tượng cùng phối hợp thống nhất thực hiện những chức năng của bộ máy phẫu thuật học.

Tỳ vị sinh khí

Sách y cổ “Hoàng đế nội kinh” mang ghi chép: “Khí của người thường nằm ở “vị”, “vị” là nơi sinh ra khí ở người thường. Người ko mang vị khí thì gọi là nghịch, mà nghịch thì sẽ chết.” Thông thường những người mang tỳ vị ko khỏe thì mang thể nhìn thấy được từ biểu hiện bên ngoài. Mang thể thường xuyên gặp được những người bệnh như thế này ở bệnh viện:

Sắc mặt trắng bệch, môi tái, mang người rất gầy như thể gió thổi là sẽ ngã ngay, mang người lại rất mập, trông thân thể to to, nhưng lại ko tráng kiện chút nào. Còn mang người nói chuyện mang tiếng mà ko mang sức, ý thức ko tỉnh táo, còn trẻ chưa già mà đã sớm suy yếu.

Vậy làm sao để biết tỳ vị của bạn mang khỏe hay ko? 4 phòng ban thân thể dưới đây sẽ cho bạn biết:

Môi

Những người mang tỳ vị yếu, môi thường tái, ko mang màu hồng, rất khô, dễ bị lột da, nứt môi. Những triệu chứng như mồm hôi, nướu sưng đau đa phần mang liên quan tới khả năng tiêu hóa kém của tỳ vị. Ngoài ra, chảy nước miếng lúc ngủ cũng là một biểu hiện của việc thiếu tỳ khí.

Mũi

Khô mũi, khứu giác kém nhạy, chảy nước mũi, chảy máu mũi đa phần đều là do tỳ vị yếu gây ra. Những người bị đỏ mũi số đông là do vị bị nhiệt, đầu mũi đau cũng cho thấy chức năng tỳ vị ko ổn.

Mắt

Tỳ vị yếu dễ bị thiếu máu, từ đó tác động tới gan, gan biểu hiện ở mắt, vì thế mắt dễ bị mỏi, nhìn ko rõ. Ngoài ra, tỳ và việc hấp thụ của thân thể mang quan hệ mật thiết, nếu mắt thường xuyên bị đỏ, mặt bị sưng cũng mang thể là do vấn đề ở tỳ.

Tai

Tỳ vị yếu sẽ dẫn tới thận khí ko đủ, thường sẽ biểu hiện ở triệu chứng ù tai hay thậm chí là điếc. Ngoài ra, mang nhiều người tỳ vị ko khỏe do quá mỏi mệt hay tâm trạng ko tốt gây nên. Đặc thù là vào mùa xuân, gan hỏa tăng cao khiến cho chúng ta dễ tức giận. Những người mang tỳ vị yếu sẽ thường cảm thấy ko mang sức, thủ công lạnh mang lúc sẽ bị đau bụng vào mùa xuân.

7 cách chăm sóc tỳ vị

Ăn lá tần tị nạnh để làm ấm tỳ vị

Những người tỳ vị bị lạnh và yếu mang thể ăn lá tần tị nạnh. Theo “Bản thảo cương mục” ghi chép, tần tị nạnh mang thể chữa hàn, làm tiêu những chất tích tụ, thông tam tiêu, làm ấm tỳ vị, mang lợi đối với tỳ vị yếu và lạnh.

Lá tần tị nạnh mang thể làm rau trộn, đun lấy nước, xào, rán, gói bánh chẻo. Đơn thuần nhất là làm rau trộn, trước lúc ăn nên trụng qua nước Một lần để làm mất mùi, sau đó cho thêm muối, nước tương, dấm, tỏi, gừng, hành, tiêu, trộn đều và bày ra đĩa.

Chăm sóc tỳ vị bằng việc ấn huyệt Công Tôn

Huyệt Công Tôn là một trong những huyệt mang liên quan tới tỳ ở chân, huyệt này nằm ở cạnh bên của bàn chân, khoảng 5 cm phía sau mắt cá, ấn mạnh vào xương ngón chân sau mắt cá, nếu cảm thấy đau hoặc tức thì tức thị đã tìm đúng vị trí. Huyệt này mang hiệu quả rất tốt với những vấn đề mang liên quan tới tỳ vị.

Huyệt Công Tôn

Huyệt Côn Tôn mang thể ức chế axit trong dạ dày, nếu bị nôn ra nước chua thì hãy nhanh chóng xoa huyệt Công Tôn một lúc sẽ đỡ. Huyệt Công Tôn mang thể tăng nhu động của ruột non, tăng cười khả năng tiêu hóa, sau lúc ăn xong mà khó tiêu cũng hãy xoa huyệt này thì sẽ nhanh chóng tiêu. Huyệt Công Tôn là “thuốc chữa tỳ vị” trên chính thân thể, là cách chăm sóc tỳ vị rất tốt.

Ăn hoài sơn (củ mài) bổ tỳ vị

Hoài sơn là một thứ rất tốt, vừa mang thể chăm sóc sức khỏe lại vừa mang tác dụng làm đẹp. Nhưng tốt nhất là nên sắm thân hoài sơn, mang nhiều gai và cứng, mang thể hấp hoặc xào hay nấu cháo, rất mang hiệu quả bổ tỳ vị.

Hoài sơn khác với những thực phẩm bồi dưỡng khác ở chỗ nó bổ mà ko ngán, những thực phẩm khác bổ âm nhiều sẽ gây ẩm và sinh nhiệt. Nó ko nóng, ko khô, đặc thù là mang tác dụng rất tốt trong việc bồi bổ ngũ tạng yếu. Do đó, hoài sơn thường được sử dụng để chữa những triệu chứng như tỳ vị yếu, mỏi mệt, chán ăn v.v.

Ăn cơm rượu lúc tỳ vị ko khỏe

Những người tỳ vị bị yếu nên ăn một tí canh cơm rượu trứng gà, tốt nhất nên nấu cùng vài quả táo tàu. Ăn một chén lúc còn ấm, mang tác dụng làm dịu tỳ vị, vị ngọt cũng sẽ tạo cảm giác thèm ăn.

Bạn mang thể tự làm cơm rượu lúc thời tiết đang trở lạnh. Nấu chín gạo nếp, hòa men rượu với nồng độ vừa phải vào nước ấm; tạo một lỗ nhỏ ở giữa phần gạo nếp đã chín và đổ dung dịch men rượu vào, hai ngày sau, cơm rượu mang vị ngọt là mang thể sử dụng được.

Bắp xào hạt thông giúp bổ tỳ, thèm ăn

Thực phẩm tốt nhất vào mùa thu là bắp, bắp mang thể bổ tỳ thấm ẩm, điều hòa tạo cảm giác thèm ăn, ăn vào mùa thu còn mang thể làm mất cảm giác khô nóng. Ngoài ra, trong bắp mang chứa chất béo ko no, vitamin, yếu tố vi lượng và nhiều axit amin v.v.

Bạn mang thể hấp rồi ăn, hoặc làm món bắp xào hạt thông. Trước tiên nướng hạt thông với lửa nhỏ, sau đó xào bắp và ớt chuông rồi nêm muối, đường. 3 phút sau cho hạt thông vào, xào lửa to là được. Màu sắc phong cách, dinh dưỡng phong phú.

Cháo củ từ, táo tàu bổ tỳ vị

Củ từ giúp bổ tỳ, mang tác dụng tương trợ cho phổi, thận, mang lợi cho việc tiêu hóa thu nhận của tỳ vị, là một trong những loại thực phẩm làm thuốc mang tác dụng bổ tỳ vị. Táo tàu ích khí, bổ tỳ vị, mang thể sử dụng để chữa tỳ yếu, ăn ít, mang tác dụng giúp thèm ăn, chữa tiêu chảy.

Tỳ vị yếu nên ăn trần tị nạnh

Đối với những người mang tỳ vị yếu, tốt nhất trong nhà bếp nên mang trần tị nạnh (vỏ quýt để lâu năm).

Tục ngữ mang câu “một lạng trần tị nạnh một lạng vàng”, trần tị nạnh là vị thuốc đông y thường sử dụng, mang tác dụng lưu thông khí huyết, điều hòa, tiêu chất nhầy v.v., thường được sử dụng để chữa những triệu chứng tỳ vị yếu.

Vì thế cho một lượng nhỏ trần tị nạnh vào món ăn, vừa mang thể mượn mùi vị của trần tị nạnh để làm mất mùi tanh của thịt, tăng mùi thơm của món ăn, giúp thèm ăn, lại vừa phát huy được công dụng điều hòa khí huyết, tạo mùi dễ chịu, trị ẩm tiêu nhầy, làm giảm tác hại của chất nhầy và chất béo đối với tỳ vị.


--- Cập nhật: 01-01-2023 --- suanoncolosence.com tìm được thêm bài viết Lục phủ ngũ tạng trong Đông Y  từ website dongyphucthanh.vn cho từ khoá tỳ là phòng ban nào.

"LỤC PHỦ NGŨ TẠNG" là cụm từ rất thân thuộc với tất cả chúng ta. Căn cứ vào hoạt động của thân thể, người xưa qui nạp thành những nhóm chức năng khác nhau. Nhóm chức năng mang nhiệm vụ chứa đựng, chuyển hoá gọi là Tạng. Nhóm chức năng mang nhiệm vụ thu nạp và chuyễn vận gọi là Phủ.

I. Tổng quan

1. NGŨ TẠNG:

Tạng là những phòng ban thân thể mang nhiệm vụ chuyển hoá và tích tụ tinh, khí, thần, huyết, tân, dịch. Mang 5 tạng: tâm, can, tỳ, truất phế, thận.

  • Tâm ý chỉ tim
  • Can ý chỉ gan
  • Tỳ ý chỉ lá lách
  • Phế truất ý chỉ phổi
  • Thận là hai quả thận (cật).

2. LỤC PHỦ:

Phủ là những phòng ban của thân thể mang nhiệm vụ thu nạp, tiêu hoá, hấp thụ, chuyển vận những chất từ đồ ăn uống và bài xuất những chất cặn bã của thân thể ra ngoài. Mang 6 phủ: đởm, vị, tiểu trường, đại trường, bóng đái và tam tiêu.

  • Đởm ý chỉ mật
  • Vị ý chỉ dạ dày
  • Tiểu Trường ý chỉ ruột non
  • Đại Trường ý chỉ ruột già
  • Bọng đái ý chỉ bọng đái
  • Tam tiêu ý chỉ thượng tiêu, trung tiêu, và hạ tiêu. Thượng tiêu là phần cuống họng trở lên, trung tiêu là phần giữa của dạ dày, và hạ tiêu phần cuống dưới của dạ dày.

3. Tạng phủ phân theo Ngũ hành

Ngũ tạng và Lục phủ của con người cũng được phân ra theo Ngũ Hành:

  • KIM: Phổi, Ruột già.
  • THUỶ: Thận, Bọng đái.
  • MỘC: Gan, Mật
  • HỎA: Tim, Ruột non.
  • THỔ: Lá lách, Dạ dày.

Tạng phủ phân theo Ngũ hành

II. Vai trò của những TẠNG

1. TÂM:

Ðứng đầu những tạng phụ trách về những hoạt động thần kinh như : Tư duy, trí tưởng, thông minh, lúc mang bệnh thường hay hồi hợp, sợ hải, phiền loạn, hay quên .v.v.

Quan hệ với huyết quản : Lúc mang bệnh sẽ sinh hiện tượng bần huyết, tóc khô, mạch yếu.

Khai khiếu ra lưỡi : Lúc sốt cao lưỡi đỏ, Tâm huyết hư lưỡi nhạt màu. Tương tự Tâm bao gồm một so hoạt động về ý thức và tuần hoàn huyết quản. Lúc mang bệnh thường mang những hôi chứng sau:

  • Tâm dương hư : Kinh khủng, hồi hô?, hay quên, tự hãn.
  • Tâm âm hư : Mất ngũ, mộng mị, hồi hô?, lo sợ.
  • Tâm nhiệt : Mắt đỏ, mồm khát, họng khô, lưỡi đỏ, nói nhảm.

Lúc nói tới Tạng Tâm vì là tạng đứng đầu mọi tạng nên mang một tạng phụ bảo vệ nó gọi là Tâm Bào Lạc. Những biểu hiện bệnh lý ko khác gì Tạng Tâm.

2. CAN:

Thường chia hai loại:

  • Can khí : Biểu hiện tình trạng hưng phấn, găng động, cáu gắt, nhức đầu, hoa mắt, chóng mặt.
  • Can huyết : Phụ trách những hoạt động về kinh nguyệt và sự nuôi dưỡng những cân cơ

Quan hệ với cân: bao gồm những hoạt động vận động, lúc mang bệnh run thủ công, teo cơ, cứng khớp, vận động đi lại khó khăn.

Khai khiếu ra mắt: mắt mờ, quáng gà, mắt sưng, nóng đỏ.

Can âm hư: ( can huyết hư ) kinh nguyệt ít, móng tay, da khô, mắt mờ, gân thịt run giật co quắp.

Can dương thịnh: nhức đầu, hoa mắt, ù tai, mặt đỏ, mắt đỏ, hay cáu gắt

3. TỲ:

Phụ trách việc thu nhận đồ ăn và dinh dưỡng, phản ảnh hoạt động tiêu hoá từ mồm tới lỗ đít. Về sinh lý, bệnh lý

Quan hệ với cơ nhục : Tỳ hư, ăn kém, sút cân, thịt mềm nhảo, cơ yếu.

Khai khiếu ra môi mồm : Ăn ko ngon, nôn mửa.

Chức năng nhiếp huyết : Chảy máu lâu ngày do Tỳ ko nhiếp huyết.

Tỳ hư : Ăn kém, chậm tiêu, đầy tương đối, tiêu chảy kéo dài, cơ nhục mềm nhảo.

Tỳ hư hàn: đau bụng, tiêu chảy, nôn mửa, ợ tương đối, thủ công lạnh.

4. PHẾ:

Phụ trách về hô hấp và sự khí hoá hoạt động toàn thân.

Quan hệ với tị nạnh phu thông ra mũi họng và thanh quản biểu hiện lâm sàng mang những triệu chứng:

Phế truất khí hư : thở nhanh nhỏ, yếu, nói nhỏ dễ ra mồ hôi sắc mặt trắng nhợt.

Phế truất nhiệt : ho sốt, mạch nhanh, đờm đặc dính, lưỡi đỏ.

Phế truất âm hư: ho khan, họng khô, khan tiếng lâu ngày, đạo hản, sốt âm triều nhiệt, khát nước.

5. THẬN:

Chia làm hai loại chủ đề về Thuỷ và Hoả: Thận thuỷ hay Thận âm : thường biểu hiện quá trình ức chế.Thường mang những triệu chứng: mất ngủ, đau lưng, ù tai, ra mồ hôi trộm, nhức xương, sốt hâm hấp, cầu táo, tiểu đỏ.

Thận hoả hay Thận dương: mang những biểu hiện về hưng phấn. Nếu thận dương hư mang những triệu chứng chân tay sợ lạnh, tiêu chảy kéo dài, mạch yếu, di tinh, hoạt tinh, liệt dương.

Thận tàng tinh, chủ về sự phát dục thân thể và hoạt động sinh dục nam: thận hư trẻ con chậm phát triển trí tuệ, chậm biết đi, chậm mọc răng, người to hoạt động sinh dục giảm, đau lưng, di tinh, liệt dương.

Quan hệ với xương tuỷ, khai khiếu ra tai: Thận hư thường đau lưng, nhức mỏi, ù tai.

Trên lâm sàng thường mang hội chứng sau:

Thận âm hư: họng khô,răng đau nhức lung lay, tai ù, hoa mắt, mất ngủ, nhức xương, đạo hản. Ý thức ức chế.

Thận dương hư: đau lưng, lạnh cột sống, chân tay lạnh, hoạt tinh, liệt dương, ỉa chảy, tiểu đêm, ý thức giảm hưng phấn.

III. Vai trò của những PHỦ

1. ÐỞM:

- Bài xuất ra chất mật.

- Chủ về sự quyết đoán và sự dũng cảm.

2. VỴ:

- Chứa đựng và nghiền nát thức ăn.

- Luôn mang biểu hiện về bệnh lý ở răng mồm, sâu răng, hôi mồm, loét mồm thường do vị nhiệt.

3. TIỂU TRƯỜNG:

- Nhận thức ăn từ vựng đưa xuống hấp thụ những chất tinh khiết biến thành huyết và tân dịch, dinh dưỡng những tạng, phủ, phân thanh giáng trọc, đưa những chất cặn bã xuống Ðại Trường và Bàng Quang quẻ.

4. ÐẠI TRƯỜNG:

Truyến đạo để bài xuất cặn bã.

5. BÀNG QUANG:

Tiếp với thận để bài xuất nước tiểu.

6. TAM TIÊU:

Là nhóm chức năng quan giữa những tạng,phủ trên và dưới với nhau. Sự khí hoá tam tiêu được chia làm ba phần.

- Thượng tiêu : từ mồm tới tâm vị mang những tạng Phế truất Tâm.

- Trung tiêu : Từ tâm vị tới lỗ đít vị mang tạng Tỳ.

- Hạ tiêu : Từ môn vị tới lỗ đít mang những tạng Can và Thận.

PHÒNG KHÁM ĐÔNG Y PHÚC THÀNH

  • Phụ trách chuyên môn: PGS.TS.BS Nguyễn Văn Toại
  • Điều trị: Cơ – Xương – Khớp, Viêm Xoang, Viêm Gan, Xơ Gan, Gan Nhiễm Mỡ, Men Gan Cao, Viêm Dạ Dày, Thận Tiết Liệu, Da Liễu, Yếu Sinh Lý, Hiếm Muộn.
  • Liên hệ: 5 Trần Khát Chân, phường Thanh Lương, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
  • Điện thoại: 038.605.2900
  • Website: https://dongyphucthanh.vn
  • Fanpage: https://facebook.com/dongyphucthanh.vn

--- Cập nhật: 01-01-2023 --- suanoncolosence.com tìm được thêm bài viết Tỳ thận dương hư là gì? Lời khuyên của chuyên gia Y học cổ truyền từ website tambinh.vn cho từ khoá tỳ là phòng ban nào.

Tỳ thận dương hư là khái niệm thuộc phạm trù Y khoa cựu truyền, kể tới sự suy giảm chức năng của tạng tỳ và tạng thận. Nguyên nhân của tỳ thận dương hư là gì? Triệu chứng ra sao và làm thế nào để cải thiện? Hãy cùng TTƯT, Thạc sĩ, Bác bỏ sĩ Nguyễn Thị Hằng – Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Tuệ Tĩnh, Học viện Y dược Cựu truyền Việt Nam đi tìm lời giải.

1. Tỳ thận dương hư là gì? Chức năng của từng tạng

Tỳ thận dương hư là chứng thiếu hụt dương khí của tạng tỳ và tạng thận dẫn tới phần âm lấn lướt và biểu hiện ra ngoài trội hơn phần dương. Chứng bệnh này mang thể xuất hiện phổ biến ở người trung niên và người già. Tuy nhiên, độ tuổi nào cũng mang khả năng mắc tỳ thận dương hư.

Tỳ thận dương hư mang nguy hiểm ko? Chứng bệnh này tác động như thế nào tới sức khỏe? Để trả lời thắc mắc trên, cần hiểu về vai trò, chức năng cụ thể của từng tạng.

1.Một Chức năng tạng tỳ

Tỳ là cơ quan phụ trách tiêu hóa và thu nhận dinh dưỡng của thân thể. Chúng bao gồm những cơ quan như: dạ dày, ruột già, tiểu tràng, tuyến nước miếng, tuyến tụy… Theo cách nói của Đông y, tỳ sinh khí huyết, tỳ chủ nhiếp hiếp cũng chính là kể tới vai trò tiêu hóa và vận hành dinh dưỡng của tạng này.

Ngoài ra, tạng tỳ còn liên quan tới việc duy trì, phát triển của cơ bắp và tứ chi.

1.Hai Chức năng tạng thận

Thận là tạng đóng vai trò quan yếu hàng đầu trong 5 tạng của thân thể. Theo y khoa cựu truyền, tạng thận mang liên quan tới hầu hết những hoạt động sống trong thân thể. Cụ thể là: thận tàng tinh, thận chủ cốt tủy, thận chủ thủy, thận chủ nạp khí, thận chủ sinh dục và phát dục…

Tương tự, quá trình trưởng thành, sức khỏe và những trạng thái của con người đều mang mối liên hệ mật thiết tới tỳ thận. Mỗi tạng đều mang phần âm và phần dương. Thân thể nếu ko tự điều hòa được, dẫn tới mất thăng bằng âm – dương, gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe. Mang thể coi đó là tiền đề phát sinh nhiều bệnh tật trong thân thể.

Thận yếu là gì? Tổng hợp những thông tin về bệnh học

2. Nguyên nhân tỳ thận dương hư

Tỳ và thận là hai tạng mang mối liên hệ mật thiết với nhau, đặc thù là phần dương khí. Thận góp phần điều tiết hoạt động của tỳ. Vì thế, thận dương hư dẫn tới tỳ dương suy giảm. Tương tự vậy, tỳ dương hư khiến cho việc tiêu hóa, chuyển hóa dinh dưỡng bị tác động, ko đủ sản xuất dưỡng chất cho thận.

Nguyên nhân của chứng tỳ thận dương hư là:

  • Do tuổi tác: Tuổi càng cao, dương khí càng hao hụt dẫn tới mất thăng bằng.
  • Do mắc những bệnh về thận và đường tiêu hóa như: suy thận, thận mang sỏi, viêm thận, viêm loét dạ dày, viêm ruột, viêm ruột già…
  • Do quan hệ tình dục thiếu kiểm soát với tần suất cao.
  • Do thường xuyên uống nhiều bia rượu, hút thuốc lá.
  • Do lạm dụng thuốc, sử dụng thuốc ko đúng liều lượng.
  • Do thừa cân, béo phì.
  • Do ăn nhiều đồ ăn mang tính hàn.
  • Do căng thẳng, stress kéo dài, ko mang thời kì ngơi nghỉ…

3. Triệu chứng tỳ thận dương hư

Tỳ thận dương hư mang những biểu hiện gì? Dưới đây là những triệu chứng thường gặp và dễ nhận diện nhất:

  • Thân thể ốm yếu, da xanh xao, tái nhợt do khí huyết sinh ra ko đủ, thiếu dinh dưỡng.
  • Người lạnh, chân tay ko ấm.
  • Người mỏi mệt, ý thức uể oải, ko thích giao lưu, nói chuyện.
  • Lạnh phần eo lưng, bụng dưới, đầu gối, xương khớp đau nhức do kinh mạch ngưng trệ.
  • Rối loạn tiêu hóa, đặc thù là tiêu chảy, phân sống. Hiện tượng này xuất hiện nhiều hơn về đêm hoặc lúc rạng sáng. Nguyên nhân do suy giảm chức năng tỳ vị, một phần thức ăn chưa kịp tiêu hóa đã bị đào thải ra ngoài.
  • Phù chân tay, phù mặt, chướng bụng do tích nước. Triệu chứng này thường xảy ra với người thận dương hư.
  • Tiểu tiện khó khăn, tiểu rắt, tiểu nhiều lần, tiểu đêm.
  • Lưỡi nhợt nhạt, mang nhiều mảng trắng và rêu lưỡi.
  • Nam giới yếu sinh lý, di tinh, giảm thèm muốn.
  • Phụ nữ khó mang con.

4. Phương pháp điều trị chứng tỳ thận dương hư

Đối với những người mắc chứng tỳ thận dương hư, nếu ko mang phương pháp cải thiện kịp thời sẽ gây tác động to tới sức khỏe. Tùy vào tình trạng, người bệnh mang thể vận dụng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp để đạt được hiệu quả tốt. Dưới đây là những phương pháp điều trị cụ thể:

4.Một Chữa tỳ thận dương hư bằng những bài thuốc Đông y

Tỳ thận dương hư là khái niệm thuộc phạm trù y khoa cựu truyền. Chính vì thế, việc điều trị bằng đông y với những loại dược liệu dân gian đem tới những tác dụng nhất định. Dưới đây là gợi ý những bài thuốc dân gian chữa tỳ thận dương hư:

4.1.Một Bài thuốc trợ dương từ gừng, nhân sâm và quế

– Công dụng:

Tương trợ tăng cường dương khí, giảm đau lưng, mỏi gối do thận dương hư; xúc tiến tiêu hóa, giảm triệu chứng ăn ko tiêu, đầy bụng, tiêu chảy.

– Chuẩn bị vật liệu:

  • Gừng tươi: 50g
  • Nhân sâm: 50g
  • Thanh quế: 50g

– Cách làm:

  • Gừng tươi rửa sạch, sử dụng dao mỏng cạo hết phần vỏ rồi chần qua nước sôi.
  • Thái gừng thành từng lát mỏng, sau đó phơi hoặc sấy khô.
  • Nhân sâm thái lát.
  • Đem gừng khô, nhân sâm và quế tán thành bột mịn rồi trộn đều.
  • Bảo quản trong hũ thủy tinh mang nắp đậy kín.

Mỗi ngày nên sử dụng 3 lần vào sáng, trưa và tối. Mỗi bữa sử dụng nửa thìa cà phê. Mang thể pha với nước lọc hoặc một tí mật ong cho dễ uống.

4.1.Hai Bài thuốc ôn tỳ bổ thận

– Công dụng:

Bài thuốc mang tác dụng bồi bổ nguyên khí, cải thiện chức năng hệ tiêu hóa, bồi bổ thận, chữa ỉa chảy, sống phân do tỳ hư.

– Chuẩn bị vật liệu:

  • Phụ tử, ngũ vị tử, can khương, bạch truật, nhân sâm, cam thảo: Mỗi loại 20g.
  • Ngô thù du: 10g
  • Phá cố chỉ: 40g
  • Mật ong

– Cách làm:

  • Tất cả những loại dược liệu trên đem rửa sạch, phơi khô.
  • Cắt thành từng đoạn ngắn và đem nghiền thành bột.
  • Trộn tất cả vật liệu sau lúc nghiền thành bột đem trộn chung với mật ong sao cho mềm mỏng và nặn thành hoàn.
  • Mỗi ngày sử dụng khoảng 10g, ngày sử dụng Hai tới 3 lần.

4.2.3 Bài thuốc trị phù thũng do tỳ thận dương hư

– Tác dụng:

Bài thuốc giúp ôn dương, lợi thủy, giải phù thũng do thận hư, tiểu tiện ko thông, giúp bổ thận dương và tăng cường chức năng đào thải của thận. Ngoài ra, bài thuốc còn mang tác dụng tương trợ cải thiện chứng đau bụng sợ lạnh, lưỡi nhợt nhạt, mang rêu.

– Chuẩn bị vật liệu:

TÊN DƯỢC LIỆU

LIỀU LƯỢNG

Thục phụ tử ⭐ 8-12g
Phục linh ⭐ 8-12g
Sinh khương ⭐ 8-12g
Bạch truật ⭐ 8-12g
Bạch thược ⭐ 12-16g

– Cách làm:

  • Tất cả những vật liệu trên đem rửa sạch, phơi ráo nước.
  • Cắt nhỏ thành từng khúc rồi cho vào ấm đất.
  • Thêm 1,5 lít nước rồi sắc cho tới lúc cạn còn khoảng 600ml thì tắt bếp.

4.Hai Bấm huyệt chữa tỳ thận dương hư

Kế bên sử dụng thuốc, phương pháp bấm huyệt chứa tỳ thận dương hư cũng đem lại những tác dụng nhất định. Việc sử dụng tay tác động vào những huyệt đạo mang tác dụng thông kinh hoạt lạc, xúc tiến khí huyết lưu thông. Ngoài ra, bấm huyệt còn giúp loại bỏ yếu tố dương hàn và làm ấm thân thể, giúp ý thức thoải mái, gân cốt thư giãn.

Tuy nhiên, chỉ nên coi đây là phương pháp tương trợ. Đồng thời cần lựa chọn người mang chuyên môn cao để thực hiện bấm huyệt, ko tự ý tác động vào huyệt đạo.

4.3 Châm cứu

Tương tự như bấm huyệt, châm cứu trong điều trị tỳ thận dương hư cũng mang lại hiệu quả đáng kể. Những huyệt cần tác động là:

  • Hư bổ mấu
  • Du mộ
  • Hư tắc hổ
  • Thận du
  • Quan nguyên
  • Mệnh môn…

Tuy nhiên, cần tới cơ sở vật chất Đông y với trang thiết bị đảm bảo, kim châm cứu vô trùng. Đặc thù, người thực hiện phải mang chuyên môn để việc điều trị mang lại tác dụng.

5. Phòng tránh tỳ thận dương hư

Tỳ thận dương hư gây ra nhiều vấn đề về đường tiêu hóa, làm suy giảm hoạt động của hệ bài xuất, giảm chức năng sinh lý ở nam giới. Theo chưng sĩ Nguyễn Thị Hằng, để phòng tránh chứng mất thăng bằng âm dương ở tỳ và thận, cần chú ý một số vấn đề sau:

  • Ăn uống đủ dưỡng chất, đặc thù tăng cường thực phẩn giúp bổ thận, tốt cho đường tiêu hóa như thịt cá, hải sản, rau củ quả giàu vitamin và chất xơ…
  • Ăn ít đồ ăn chứa nhiều đường, dầu mỡ, thức ăn nhanh.
  • Vận động, thể dục thể thao thường xuyên để tăng cường lưu thông máu, tăng sức mạnh của thân thể. Nam giới cần lưu ý lựa chọn những bài tập và môn thể thao thích hợp, ko tập luyện quá sức.
  • Hạn chế mang vác vật nặng, làm việc quá sức làm tác động tới lưng và những tạng phủ.
  • Tiết giảm rượu bia, thuốc lá và những chất kích thích.
  • Quan hệ tình dục với tần suất vừa phải, ko lạm dụng thủ dâm và quan hệ bừa bãi.
  • Luôn giữ tâm trạng vui vẻ, thoái mái.
  • Mang kế hoạch làm việc, ngơi nghỉ, thư giãn hợp lý, hạn chế căng thẳng, stress…
  • Phân biệt thận âm, thận dương: Tín hiệu nhận diện sự mất thăng bằng
  • Thận yếu gây đau lưng: Làm sao để nhận diện?
  • Thận ứ nước: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

--- Cập nhật: 01-01-2023 --- suanoncolosence.com tìm được thêm bài viết Sơ đồ lục phủ ngũ tạng người, nhiệm vụ từng bộ phận từ website nhathuoclongchau.com cho từ khoá tỳ là phòng ban nào.

Lục phủ ngũ tạng là một thuật ngữ sử dụng để chỉ những cơ quan bên trong thân thể con người. Chúng phối hợp với nhau bảo vệ nhau thực hiện nhiệm vụ của mình, xúc tiến thân thể phát triển. Độc giả để hiểu rõ hơn về sơ đồ lục phủ ngũ tạng người và mối quan hệ của chúng, hãy theo dõi nội dung bài viết dưới đây.

Sơ đồ lục phủ ngũ tạng người là gì?

Lục phủ là sáu cơ quan, và ngũ tạng là năm cơ quan nội tạng, là những cơ quan của thân thể con người. Đông y Việt Nam đã nghiên cứu rất sâu về ngành khá trừu tượng này, dựa vào đó những tạng, gốc rễ của tạng phủ để ứng dụng vào việc chẩn đoán, điều trị và tăng thể trạng của thân thể con người. 

Theo y khoa cựu truyền, lục phủ ngũ tạng là nhóm gồm 11 cơ quan và ruột trong thân thể, hợp thành một thể mang nhiệm vụ bồi bổ và nâng đỡ thân thể trưởng thành mạnh mẽ và ngăn ngừa bệnh tật. Đông y tùy theo chức năng của từng tạng, ruột mà phân ra thành sơ đồ lục phủ ngũ tạng người gồm: 

  • Ngũ tạng là tâm (tim), can (gan), tỳ (lá lách), phổi (phổi), cật (thận). Ngũ tạng mang nhiệm vụ bảo quản, phát huy và chuyển hóa những tinh chất như tinh, khí, huyết, tân dịch nên mang vai trò rất quan yếu đối với thân thể. Những tổ chức này được kết nối với nhau và hoạt động cùng nhau. 
  • Lục phủ là đờm (mật), bóng đái, vị (dạ dày), ruột non, ruột già và tam tiêu. Nhiệm vụ của lục phủ là vận chuyển, lọc, hấp thụ chất dinh dưỡng và loại bỏ độc tố, chất cặn bã ra khỏi thân thể.

Lục phủ ngũ tạng là nhóm cơ quan và ruột trong thân thể

Sơ đồ lục phủ ngũ tạng người gồm những phòng ban đảm nhiệm vai trò gì?

Vậy sơ đồ lục phủ ngũ tạng người gồm những phòng ban với chức năng gì?

Lục phủ

Lục phủ mang vai trò hấp thụ, tiêu hóa và chuyển hóa thức ăn thành chất dinh dưỡng, đồng thời đào thải chúng ra khỏi thân thể. Cụ thể công năng của Lục Phủ như sau: 

Mật

Dịch mật là dịch mật nằm trong túi mật của con người nơi chum tiết ra mật. Mật giúp tiêu hóa thức ăn trong trường đại học. Vì vậy, nếu mắc bệnh đi ngoài ra dịch nhầy sẽ khiến cho thân thể vàng da, đắng mồm, nôn nhiều. 

Vị

Là dịch của dạ dày tiết ra để tiêu hóa thức ăn đưa vào thân thể sau đó dẫn xuống ruột non. Tây Tạng và những dinh thự tôn thất luôn được kết nối với nhau. Trong Đông y, Chí được coi là gốc của con người.

Phủ tiểu trường

Đảm nhiệm vai trò loại bỏ da lúc lá lách hấp thụ hóa học tinh chất hấp thụ từ ruột non để nuôi dưỡng thân thể và hướng chất thải tới ruột già.

Phủ đại trường

Ruột già tham gia vào quá trình chất thải, lưu trữ và bài xuất chất thải. Lúc bị bệnh sẽ gây ra tình trạng phân lạnh hoặc lỏng, đôi bụng, táo bón, đau bụng hoặc đi tiểu ko tự chủ.

Bọng đái

Lưu trữ và bài xuất nước tiểu thông qua quá trình khí hóa và phối hợp của thận với ruột. Mang bệnh thì tiểu rắt, tiểu buốt, đau tức vùng bụng dưới.

Tam tiêu

Phần trên của đường tiêu hóa từ mồm tới tim của dạ dày chứa những cơ quan của tim và phổi. Trung khu nằm từ tâm của dạ dày tới môn vị của dạ dày, nơi tập trung những cơ quan lá lách và dạ dày. Phần dưới của đường tiêu hóa từ môn vị - dạ dày tới những cơ quan nội tạng của lỗ đít, tới thận. Tam tiêu kết hợp chức năng khí hóa và vận chuyển nước, thức ăn và bảo vệ những cơ quan trong thân thể.

Lục phủ giúp chuyển hóa thức ăn thành chất dinh dưỡng

Ngũ tạng

Ngũ tạng đảm nhiệm tất cả những chức năng sống của thân thể, ngũ tạng mang những nhiệm vụ sau: 

Tạng tâm

Tâm là tâm trí, nó là cơ quan quan yếu nhất chịu trách nhiệm cho tất cả những chức năng của thân thể con người. Cụ thể hơn, vai trò của tâm được vận dụng như sau: 

  • Tâm chủ huyết quản: Mạch máu chính là những ống kéo dài qua những cơ quan và những chi của thân thể, trong lúc chức năng chính của máu là dinh dưỡng. Cả người. Do đó, nếu máu tốt thì mạch đỏ, da trong, còn máu xấu thì da xám, mỏi mệt, ... 

  • Tâm tàng thần: Thần là trí tuệ và tài năng của con người. Tâm khí liên quan trực tiếp tới tâm sự.

  • Tâm chủ hãn: Mùi là tố chất thải ra khỏi thân thể con người qua những lỗ chân lông. Tâm thống trị những bệnh khan như tự hận, và bệnh khan. Điều này mang tức thị mồ hôi tự phát triển theo trạng thái tâm lý và hoàn cảnh của người bệnh. 

  • Tâm khai khiếu ra lưỡi: Ngữ là biểu hiện bên ngoài của tâm, lúc tâm hoạt động tốt thì lưỡi đỏ, nói trơn, lúc tâm xấu thì lưỡi nhợt nhạt, nói lắp.

Tạng can

 Gan là phòng ban giúp chuyển hóa thức ăn thành dinh dưỡng và đào thải những chất độc hại ra bên ngoài. 

  • Can tàng huyết: Can đảm lưu trữ và vận chuyển máu đi khắp thân thể để nuôi dưỡng những tế bào. Nếu huyết ko dồn về bình gây phấp phỏng, đứng ngồi ko yên, mất ngủ, thân thể xanh xao, mồm trắng.

  • Can chủ cân: Chủ bình nhẹ cân khiến cho chân tay tê mỏi, nó dễ bị teo và bạn ko thể đi được. 

  • Can chủ sơ huyết: Chức năng này liên quan tới tạng tỳ vì nó sản sinh ra mật giúp lá lách tiêu hóa tốt hơn, đại diện cho hệ tiêu hóa, dạ dày, lồng ngực, ...

Ngũ tạng đảm nhiệm tất cả những chức năng sống của thân thể

Tạng tỳ

Tỳ là một chất chủ vận để tiêu hóa thức ăn và chất dinh dưỡng, bao gồm dạ dày (dạ dày), ruột non và một số tuyến tiêu hóa như nước miếng và tuyến tụy. 

  • Tỳ ích khí sinh Huyết: Chức năng của lá lách là bồi bổ khí và tạo ra nguồn năng lượng cho những cơ quan và chức năng sống của thân thể. Lúc lá lách khỏe mạnh, thân thể nhận đủ khí và sức khỏe tốt. Lúc Tỳ vị suy yếu, Khí và Huyết mỏi mệt, da xanh xao vàng vọt. tim và tĩnh mạch di chuyển theo máu, sau đó đi nuôi thân thể tới thận, bóng đái và bài xuất. 

  • Tỳ chủ vận hóa: Giúp khí huyết lưu thông trong mao quản, trường hợp bị thương, máu chảy ra ngoài hoặc nội thương tác động to tới tỳ 

  • Tỳ chủ về chân tay, cơ nhục: Tỳ vị yếu teo cơ, chân tay yếu mềm, sa nội tạng (hư ) vì ko thể đưa chất dinh dưỡng đi nuôi thân thể. 

  • Khí tỳ chủ thăng: Lúc thân thể khỏe mạnh, phần trên của lá lách giúp những cơ quan trong thân thể hoạt động tốt. Lúc mối quan hệ của Khí bị suy giảm, Khí sẽ trượt xuống và gây bệnh cho phần dưới của đường tiêu hóa. 

  • Tỳ khai khiếu ra mồm: Nếu lá lách tốt, mồm muốn ăn, ăn ngon, người đó tiêu hóa tốt và thân thể khỏe mạnh.

Tạng truất phế

Tạng truất phế là hai lá phổi của chúng ta, nó giống như tấm bình phong che nắng trên lồng ngực. Theo thuyết ngũ tạng trong y khoa cựu truyền Trung Quốc, phổi thực hiện những chức năng sau: 

  • Phế truất chứa khí: chức năng chính của phổi là thở, phổi đảm nhận việc trao đổi khí ra khỏi thân thể. với môi trường bên ngoài. Đó là một chu trình sản xuất chất dinh dưỡng cho thân thể. 

  • Phế truất hợp tị nạnh mao: Phổi cũng mang nhiệm vụ đóng mở lỗ chân lông, nở ra lúc nóng và co lại lúc lạnh. Do đó, trong trường hợp lượng khí thải dồi dào, việc đóng mở cửa sẽ diễn ra như thông thường. Nếu ko ổn định, những yếu tố khác mang thể tiện lợi xâm nhập vào gây lãng phí, lãng phí thức ăn, ho, khạc đờm, hen suyễn, v.v. 

  • Phế truất chủ thông điều đạo thủy: Phổi điều hòa lượng nước trong thân thể, nước ko lưu thông, dễ dẫn tới tình trạng thân thể bị ứ đọng gây sưng phù. 

  • Phế truất chủ thanh: Phổi đóng một vai trò quan yếu trong việc tạo ra tiếng nói và âm thanh của con người. Những người mang giọng nói khỏe và rõ ràng cho thấy sự lãng phí tốt. Trái lại, nếu phổi ko tốt sẽ gây ra tình trạng khàn giọng kèm theo nhiều triệu chứng ho, sốt và mang đờm. 

  • Phế truất khai khiếu ra mũi: Phổi tốt thì hoạt động nhịp nhàng, trong lúc phổi xấu gây ra tình trạng thở ngắt quãng hoặc thở khò khè hoặc khó thở.

Tạng thận

Thận tạng là cơ quan cuối cùng của khái niệm ngũ tạng trong đông y, thận nằm ở vị trí thuộc hỏa chung nên thận quyết định trạng thái của toàn bộ thân thể, bao gồm: 

  • Thần tàng tinh: Chủ về tinh phòng ban sinh dục những cơ quan phát triển thân thể 

  • Thận chủ cốt sinh tủy: Thông với não và tủy sống và tạo ra tóc, hình thành xương và phát triển khuông xương, kể cả răng. Thận dự trữ tinh trùng, tinh trùng tạo ra tủy và não là tủy dọc của thận để bổ sung dịch não tủy. 

  • Thận chủ nạp khí: Chất thải được đưa vào và lưu trữ trong thận được gọi là ống hút khí của thận. Lúc thận bị suy ko thể lấy ko khí vào, những truất phế quản bị tắc nghẽn và gây ra ho, hen suyễn và khó thở. 

  • Thận khai khiếu ra tai và nhị âm: Tai nuôi thận nên thận hư gây ù tai, điếc tai. Thận chủ khí hóa dương thủy của Tỳ, do đó chủ về hai Y.

Trên đây là thông tin chi tiết về sơ đồ lục phủ ngũ tạng người mà bạn nên tham khảo. Bằng cách hiểu thân thể hoạt động như thế nào, hãy tạo ra hệ thống chăm sóc sức khỏe tốt nhất để ngăn ngừa bệnh tật trong tương lai.

Ngọc Hà

Nguồn tham khảo: Tổng hợp


--- Cập nhật: 01-01-2023 --- suanoncolosence.com tìm được thêm bài viết Theo Đông y, có ba nguyên nhân khiến tỳ vị không khỏe từ website shopsongkhoe.vn cho từ khoá tỳ là phòng ban nào.

Nguyên nhân gì khiến cho tỳ vị ko khỏe? Và những lời khuyên giúp tỳ vị được bảo dưỡng tốt.

Tỳ là gì? 

Tỳ là một tạng trong Lục phủ ngũ tạng, theo cách gọi thông thường Tỳ chính là Lách, hay Lá Lách. Tỳ (tiếng Anh là: "spleen", từ tiếng Hy Lạp σπλήν—splḗn) là một cơ quan mang ở hầu như tất cả những động vật mang xương sống. Mang cấu trúc sắp giống như một hạch bạch huyết to, nó hoạt động chủ yếu như là một bộ lọc máu.

Tỳ đóng vai trò quan yếu đối với những tế bào hồng huyết cầu và hệ thống miễn nhiễm. Tỳ giúp lọc bỏ những tế bào hồng huyết cầu già và chứa máu dự trữ được sử dụng trong trường hợp nguy cấp như sốc xuất huyết. Ngoài ra Tỳ còn giúp tái chế sắt từ những tế bào hồng huyết cầu đã lọc bỏ.

Nguyên nhân khiến cho tỳ vị ko khỏe

Hiện nay ngày càng mang nhiều người tỳ vị kém, hơn nữa tình trạng này xảy ra ngày càng nhiều ở người trẻ tuổi, rốt cuộc là do nguyên nhân gì?

Tỳ vị ko tốt mang một số nguyên nhân, tuy nhiên, số đông mọi người bị tỳ vị kém là do ăn uống ko mang quy luật, ví dụ như thích ăn sống ăn lạnh, ăn quá nhanh quá no v.v… Vì vậy để khắc phục vấn đề chăm sóc tỳ vị cũng cần khởi đầu từ quy tắc ăn uống. Lúc đã ăn uống mang quy luật, lâu dần những triệu chứng khó chịu ở tỳ vị cũng sẽ ko xuất hiện nữa.

  1. Ngoại tà xâm nhập

Theo Đông y, điều dễ gây hại cho tỳ (lá lách) nhất chính là thấp tà, điều dễ gây hại cho vị (dạ dày) nhất chính là táo nhiệt, đây đều là những yếu tố từ bên ngoài xâm nhập vào thân thể dẫn tới tỳ vị kém, mà phong hàn và thấp khí kết hợp sẽ tạo ra thấp nhiệt, ko chỉ gây hại đối với tỳ vị, mà còn tác động tới truất phế (phổi), gây ho. * Trong Đông y, các yếu tố gây bệnh từ bên ngoài bao gồm: Phong (gió), Hàn (lạnh), Thử (nắng), Thấp (độ ẩm), Táo (độ khô) và Hỏa (nóng). Đây được gọi là “Lục tà”.

  1. Ăn uống thiếu khoa học

Ăn uống thiếu khoa học, ko mang quy luật, thiếu kiểm soát là nguyên nhân chính khiến cho tỳ vị kém. Nếu thường ngày uống quá nhiều rượu, lại thêm ăn quá no, quá nhiều dầu mỡ hoặc ăn thực phẩm ko sạch sẽ rất dễ dẫn tới tỳ vị kém. Ngoài ra, thích ăn sống, ăn lạnh cũng sẽ kích thích, gây khó chịu cho tỳ vị. Nguyên tắc ăn uống để mang tỳ vị khỏe mạnh: ăn chín uống sôi, chỉ ăn no 7-8 phần là đủ, hạn chế ăn nhiều dầu mỡ, uống ít rượu bia.

Tham khảo: Nồi chiên không dầu hơi nước giúp bữa ăn bớt dầu mỡ

  1. Tâm trạng phiền muộn, buồn bực

Tâm trạng cũng mang tác động rất to đối với sức khỏe, nếu tâm trạng buồn bực khó chịu lâu ngày sẽ gây tác động tới sự tiết dịch của gan, mà đây là chức năng giúp điều tiết sự vận hành của tỳ, nếu gan và tỳ vị bị mất đi sự điều tiết sẽ gây rối loạn, lâu dần chức năng tỳ vị sẽ suy giảm. Với những nguyên nhân trên, mọi người mang hãy xem thử bản thân mình liệu mang đang làm những việc gây hại cho tỳ vị hay ko. Nếu mang, hãy nhanh chóng điều chỉnh để tỳ vị được khỏe mạnh.

4 lời khuyên để chăm sóc tỳ vị tốt

– Giữ ấm Dù vào mùa nào cũng cần phải giữ ấm tỳ vị. Tỳ vị sợ nhất là bị lạnh. Những người tỳ vị kém cần chú ý giữ ấm lưng, lòng bàn chân, bụng trên để điều hòa tỳ vị, cũng như phòng ngừa xuất hiện tình trạng tỳ vị kém.

– Ăn tối ít Bởi vì sau lúc ăn tối chúng ta vận động rất ít, đa phần đều chỉ ngồi hoặc đi ngủ, ăn quá nhiều vào bữa tối ko chỉ sẽ gây tiêu hóa kém, mà còn mang thể gây béo phì, thậm chí còn tác động tới giấc ngủ. Vì vậy, dù tỳ vị mang khỏe hay ko cũng nên ăn ít vào bữa tối.

– Ý thức vui vẻ Nổi nóng thường sẽ gây hại cho gan, nếu còn thêm trầm cảm, lo lắng quá mức thì ko chỉ tác động tới gan, mà còn gây hại cho tỳ vị. Vì vậy, để chăm sóc gan và bảo vệ tỳ vị, hãy giữ một tâm trạng vui vẻ, lạc quan.

– Tăng cường vận động Vận động ko chỉ giúp rèn luyện sức khỏe, mà còn tăng khả năng miễn nhiễm, tăng cường nhu động ruột, dạ dày, vì vậy những người tỳ vị kém cần phải vận động vừa sức. Ngoài ra cũng cần ngủ sớm dậy sớm mới mang thể đẩy mạnh nhu động ruột và dạ dày, tương trợ tiêu hóa, tự nhiên sẽ đạt tới mục đích chăm sóc tỳ vị, giúp thoát khỏi tình trạng tỳ vị kém.

Tham khảo:

  • 10 thói quen nhỏ làm rút ngắn tuổi thọ nhanh nhất
  • 4 Tín hiệu cho thấy dương khí của bạn ko vượng

                                                                                                                                                                     Shop Sống Khỏe tổng hợp


--- Cập nhật: 01-01-2023 --- suanoncolosence.com tìm được thêm bài viết TÌM HIỂU VỀ 3 TẠNG TỲ - PHẾ - THẬN từ website www.benhhen.vn cho từ khoá tỳ là phòng ban nào.

Hen Phế truất Quản theo đông y thuộc chứng Háo Suyễn - Háo Rỗng, tức là khí ko được liễm nạp về thận, tỳ dương hư yếu thủy thấp ứ đọng sinh ra đờm. Trong cổ họng phát ra tiếng gọi là háo (hen) thở hít gấp gáp, khí đưa lên nhiều mà đưa xuống ít gọi là (suyễn).

Bàn về nguyên nhân, cơ chế sinh bệnh hen truất phế quản, Tuệ Tĩnh trong cuốn Hồng nghĩa giác tư y thư viết: “Phần do truất phế hư gặp lạnh, hoặc truất phế thực mà gặp lạnh hoặc bị thủy khí, hoặc do sợ, khí uất lồng lên, hoặc âm hư hoặc khí hư, hoặc đờm tắc – tương đối thở gấp. Tỳ vị hư mà hỏa xông lên…”

Lúc đã thành bênh, yếu tố bên trong là ba tạng Tỳ - Phế truất - Thận, yếu tố bên ngoài là gió lạnh, ẩm, yếu tố tâm thể và nhọc mệt và dễ phát cơn hen truất phế quản. Muốn chẩn đoán và điều trị tốt cần nắm chắc chắc chức năng sinh lý của ba tạng này.

1. Tìm hiểu chức năng tạng Tỳ

Tỳ thuộc hành Thổ, công năng chủ yếu là vận hóa.

-          Quan niệm của những y gia xưa cho rằng tiêu hóa, hấp thụ và quá trình vận chuyển tân dịch là do sự phối hợp giữa tỳ và vị. Tiêu hóa là công năng của vị, vận chuyển những chất, hấp thụ được lại nhờ vào tỳ. Tỳ là tạng vận hành phấn tán tân dịch cho vị, phải thông qua kich mạch. Vị là kho chứa để cấp dưỡng cho lục phủ ngũ tạng. Kinh túc thái âm tỳ thông với vị. Tân dịch trong vị do hấp thụ thông qua kinh mạch mà vận chuyển vào âm kinh. Tân dịch cũng thông qua kinh túc dương minh vị mà phân bổ ra những kinh dương. Nhờ sự luân chuyển tân dịch, những phòng ban trong thân thể mới được nuôi dưỡng.

Tóm lại: Tỳ vận hóa tinh vi trong đồ ăn. Tỳ mang tính thấp chủ việc đưa lên, vị mang tính táo chủ yếu đưa xuống. Táo và thấp cùng phối hợp nhau trong tiêu hóa của tỳ vị. Tỳ tuy tính thấp nhưng lại vận hóa thủy thấp (khí thủy thấp), nhờ vận hóa của tỳ thủy thấp mới bài xuất đúng mực ko ứ đọng, tỳ hư vô chuyển vận được mạch làm cho thủy thấp ngưng đọng, sinh đàm ẩm, phù thũng. Thủy thấp trở ngại hoạt động của tỳ. “Thấp hại tỳ” “Tỳ chủ thấp, ghét thấp”.

-          Tỳ chủ cơ nhục, thủ công, vinh nhuận ra ô môi.

-          Thức ăn được tiêu hóa sẽ sản xuất dinh dưỡng cho cơ bắp. Cơ được nuôi dưỡng đủ thì chắc. Kinh mạch của tỳ vị vòng quanh môi mồm để chẩn đoán bệnh tỳ vị.

-          Tỳ thống huyết: tỳ quan hệ chặt chẽ với huyết. Huyết là sinh khí của thức ăn – bắt nguồn từ trung tiêu. “Tỳ là nguồn sinh huyết”. “Tâm tạng chủ về huyết”.

-          Tỳ sinh huyết và thống nhiếp huyết, tức thị đảm bảo máu chảy trong mạch, nếu tỳ khí hư yếu dễ làm huyết dịch chảy ra ngoài (liên quan tới máu đông và chảy máu)

2. Tìm hiểu chức năng tạng Phế truất

Phế truất thuộc hành kim, truất phế chủ khí – khí là vật chất trọng yếu.

-          Thân thể nhờ khí mà duy trì sự sống. Khí mang hai nguồn là khí của thức ăn và khí của trời thở hít vào. Khí trời do truất phế hút vào. Khí của thức ăn do mạch tỳ vận chuyển lên. Hai khí đó kết hợp chứa vào khí hải ở lồng ngực, văn cổ gọi là tông khí. Tông khí là nguồn gốc của khí trong toàn thân, ra họng để làm hô hấp dồn vào tâm mạch phân bố toàn thân cho nên nói truất phế chủ khí là nói toàn bộ khí của thân thể, trên dưới, trong ngoài.

-          Phế truất trợ tâm, chủ trị tiết: quản lý ko rối loạn gọi là “trị tiết”. Nói truất phế hoạt động mang quy luật. Những cơ quan hoạt động mang quy luật, ví dụ “Tâm chủ thần minh” là cũng nhờ ở truất phế, “truất phế giữa chức năng tướng phó, vị trị tiết từ đó mà ra”. Tâm chủ huyết – truất phế chủ khí thân thể nhờ sự tuần hoàn của khí huyết để vận chuyển chất dinh dưỡng duy trì hoạt động và sự hoạt động nhịp nhàng của những cơ quan. Nhờ tính thoải mái của khí mới vận hành thông thường. Khí toàn thân do truất phế làm chủ cần nhờ sự vận tải của huyết quản mới thông đạt khắp toàn thân. Khí với huyết tác thành nhau, quan hệ chặt chẽ với nhau. “Khí là thống soái của huyết, huyết là thứ phối hợp với khí, lúc lưu hành thì huyết lưu, hành, chỗ nào huyết tới thì khí cũng tới”.

-          Phế truất chủ túc giáng thông điều thủy đạo. Nước vào vị qua sự vận chuyển của tỳ mà dồn lên truất phế. Phế truất khí túc giáng thì thủy dịch theo thủy của tam tiêu mà xuống bóng đái.

-          Phế truất khí kém túc giáng thì sự lưu thông thủy dịch trở ngại, thủy dịch dồn dọng lại, ko thông thành thủy thũng.

-          Phế truất là nguồn trên của nước. Phế truất chủ tị nạnh mao. Phế truất chủ khí, hô hấp là cơ quan chính trao đổi ngoài lỗ chân lông cũng mang tác dụng tán khí, lỗ chân lông được gọi là “khí môn” (cửa khí).

-          Da lông nhờ truất phế khí sưởi nóng mới tươi nhuận, truất phế khí đủ, da lông mỡ màng. Khí truất phế suy kiệt, da lông khô. Tà khí ban sơ tác động vào da lông sau truyền vào truất phế, truất phế hư thì da lông cũng hư yếu, dễ ra mồ hôi, dễ cảm nhiễm ngoại tà.

3. Tìm hiểu chức năng tạng Thận

Thận thuộc hành Thủy.

-          Thân tàng tinh – vật chất cơ bản của hoạt động sống là tinh. Tinh bao gồm tinh của nam nữ trong giao hợp là nguồn gốc của sinh tồn và tinh do thức ăn sinh ra giúp thân thể sinh tồn, phát triển. Tinh của nam nữ là tinh của tiên nhiên, tinh của thức ăn là tinh hậu nhiên. Cả hai loại tinh cùng tàng chứa ở thận.

-          Tinh tiên nhiên do cha mẹ truyền, mang từ lúc thành bào thai tới lúc chết, tinh luôn sinh trưởng hóa dục  - tinh tiên nhiên cần dinh dưỡng của tinh hậu nhiên – hai thứ tác động qua lại. Tiên nhiên là cơ bản.

-          Tàng tinh là công năng quan yếu của thận; sinh trưởng; phát dục, sinh nở đều nhờ tác dụng của thận tinh – còn gọi là thận khí.

-          Thận chủ cốt tủy – tinh hoa thể hiện ở tóc. Thận tàng tinh – tinh sinh tủy – tủy nuôi dưỡng xương. Nếu thận yếu, sẽ sinh tủy kém – tủy kém sẽ sinh xương kém mà sinh chứng cốt tý (đau xương) biểu hiện ở người lạnh, sợ lạnh, khớp xương co cứng. Nếu nhiệt lưu ở thận, thủy dịch bị đốt nóng mà thành khô xương dần dần thành cốt nuy, yếu liệt vô lực. Não là bể chứa tủy nên não và thận mang quan hệ thông nhau. Tinh khí chứa ở thận thịnh hay suy tác động tới công năng của não.

-          Thận chủ thủy – nước uống vào, tỳ vị chưng bốc lên truất phế, truất phế khí túc giáng làm cho thủy dịch chảy xuống mà dồn về thận. Thủy dịch do tỳ thổ chưng bốc, mang thanh mang trọc. Thanh đi lên trọc đi xuống. Trong thanh mang trọc, trong trọc mang thanh, thứ thanh trong thanh thì từ truất phế mà ra khắp da lông. Thức trọc trong thanh thì theo tam tiêu mà xuống thận. Nước lên truất phế thành thứ thanh. Thủy dịch dồn về thận làm trọc. Thứ rọc trong trọc theo đường bóng đái mà thải ra ngoài. Thứ thanh trong trọc thì chứa lại ở thận. Tinh lực chứa ở thận, nhờ thận dương chưng nóng hóa thành khí mà lên truất phế. Từ truất phế giáng xuống mà tới thận. Tuần hoàn tương tự để duy trì sự thay đổi cũ mới của nước trong thân thể. Thận dương kém thì sự đổi cũ thay mới sẽ trở ngại mang thể sinh phù thũng.