Cách sơ cứu ngộ độc thực phẩm: Lưu ý quan trọng khi thực hiện

Những biểu hiện của ngộ độc thực phẩm mang thể xảy ra sau vài phút, vài giờ, thậm chí 1-Hai ngày sau lúc sử dụng thực phẩm. Việc nắm cách sơ cứu ngộ độc thực phẩm là bước quan yếu trước hết giúp phòng ngừa hậu quả nghiêm trọng  và tránh gây nguy hiểm tính mệnh.

Ngộ độc thực phẩm (dân gian gọi là trúng thực) là bệnh do ăn phải thực phẩm nhiễm độc. Quá trình nhiễm độc chất của thức ăn mang thể  xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào từ quá trình sản xuất, phân phối và sử dụng thực phẩm. Thức ăn mang thể nhiễm độc từ những nguồn khác nhau, bao gồm: Ô nhiễm nước, đất hoặc ko khí, cũng như việc bảo quản và chế biến thực phẩm ko đảm bảo vệ sinh.

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS.BS.CKI Nguyễn Ngọc Nhã Khanh – Chưng sĩ khoa Cấp cứu, BVĐK Tâm Anh TP.HCM.

Theo ước tính của Tổ chức Y tế toàn cầu (WHO), hàng năm mang khoảng 600 triệu ca bệnh được ghi nhận (sắp 1/10 người dân số toàn cầu) và 420.000 người tử vong vì ngộ độc thực phẩm. Đối với trẻ em dưới 5 tuổi, ngộ độc thực phẩm chiếm 40% những trường hợp nhập viện, với 125.000 ca tử vong hàng năm. (1)

Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm là do vi sinh vật gây bệnh mang trong thức ăn như vi khuẩn, virus, ký sinh trùng (hoặc độc tố của chúng). Theo thống kê, nguyên nhân chủ yếu do vi sinh vật (chiếm 38,7%), độc tố tự nhiên (28,4%), hóa chất (4,2%),… và những nguyên nhân khác. Trong đó, ngộ độc thực phẩm do hóa chất gây ra mang thể dẫn tới ngộ độc cấp tính hoặc những bệnh lý diễn tiến trong thời kì dài như ung thư.

Tín hiệu ngộ độc thực phẩm cần sơ cấp cứu ngay

Tình trạng ngộ độc thực phẩm mang thể xảy ra trong vài giờ hoặc vài ngày sau lúc ăn phải thực phẩm bị ô nhiễm. Những triệu chứng này thường ko đặc hiệu, mang thể nhầm lẫn với những bệnh lý khác. Những triệu chứng ngộ độc thực phẩm thường gặp bao gồm:

  • Tiêu chảy
  • Buồn nôn hoặc nôn ói
  • Đau bụng
  • Sốt

Ngộ độc Botulism (gây ra bởi vi khuẩn Clostridium botulinum Botulism) là một dạng ngộ độc thực phẩm mang thể gây liệt, thậm chí dẫn tới tử vong nếu ko được điều trị kịp thời do độc tố Botulinum tiến công vào hệ thần kinh. Độc tố này thường được tìm thấy nhiều trong mật ong, thực phẩm ko được bảo quản đúng cách (đóng hộp tại nhà) và thịt hun khói. Những biểu hiện gây ra bởi tình trạng ngộ độc này: (2)

  • Triệu chứng tiêu biểu nhất là khó vận động cả hai bên mặt, xuống cổ và sau đó tới những phần còn lại của thân thể.
  • Những triệu chứng ở giai đoạn sớm mang thể gặp bao gồm nhìn đôi hoặc nhìn mờ, sụp mí mắt, khó nuốt, nói đớt, khó thể.
  • Một số triệu chứng ko đặc hiệu khác như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy.

Thông thường, những bệnh phát sinh do thực phẩm thường tự khỏi trong vòng 48 giờ. Tuy nhiên, nếu thấy xuất hiện những biểu hiện thất thường như suy hô hấp, rối loạn ý thức, co giật, ko thể gây nôn,… cần nhanh chóng đưa người bệnh tới những hạ tầng y tế sắp nhất để thực hiện những bước xử lý cần thiết. 

Đặc trưng, lúc thấy những triệu chứng diễn ra lâu ngày như rối loạn tiêu hóa kèo dài lâu hơn 2-3 ngày; đi ngoài ra máu; tiêu ra máu trong vòng 24 giờ; nghi ngờ ngộ độc botulism,… cần nhanh chóng đưa người bệnh tới hạ tầng y tế sắp nhất để phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm mang thể tác động tới tính mệnh.

Những bước sơ cứu ngộ độc thực phẩm tại nhà

Ngộ độc thực phẩm mang thể xảy ra với bất cứ người nào ngay sau lúc ăn thực phẩm bị ô nhiễm. Do đó, cần trang bị cách sơ cứu lúc bị ngộ độc thực phẩm để mang thể nhanh chóng trợ giúp bản thân hoặc người nào đó lúc ko may gặp phải tình trạng này. Những cách sơ cứu lúc bị ngộ độc thức ăn mang thể bao gồm:

1. Gây nôn

Gây nôn thường được ứng dụng đối với những người mang biểu hiện muốn nôn ói ngay sau lúc ăn phải thực phẩm nhiễm độc hay người còn tỉnh táo, chưa mang triệu chứng ngộ độc. Lúc này, người bị ngộ độc thực phẩm cần nhanh chóng tiêu dùng mọi giải pháp để nôn hết những thức ăn đã ăn vào. Những cách thức mang thể ứng dụng như uống Một ly nước muối pha loãng (0,9%) rồi tiêu dùng ngón trỏ móc, ngoáy (dân gian thường gọi là móc họng) vào vị trí góc cuống lưỡi sắp họng nhằm kích thích cảm giác nôn ở người bệnh. Người bệnh nôn được càng nhiều càng tốt. Điều này giúp hạn chế chất độc mang trong thực phẩm ngấm vào thân thể, phát tán và gây hại.

Những lưu ý trong lúc gây nôn:

  • Nếu người bệnh nằm nôn, cần để người bệnh nằm nghiêng, kê cao đầu để chất độc ko bị trào ngược vào phổi, hạn chế nguy cơ tử vong do sặc hoặc ngạt thở. 
  • Đối với trẻ em, người tương trợ cần thực hiện động tác gây nôn khéo léo tránh gây trầy xước cổ họng trẻ.
  • Đối với người đã rơi vào trạng thái hôn mê thì ko nên kích nôn vì dễ gây sặc, ngạt thở. 

2. Cho người bệnh ngơi nghỉ và uống nhiều nước

Trường hợp người bị ngộ độc thực phẩm nôn và tiêu chảy nhiều lần mang thể gây tình trạng mất nước. Lúc này cần cho người bệnh ngơi nghỉ và uống nhiều nước để ngăn ngừa tình trạng mất nước. 

  • Nếu trẻ bị nôn, hãy cho trẻ uống nước từng ngụm nhỏ để bù nước cho trẻ.
  • Nếu người bệnh mang kèm theo tiêu chảy hoặc chỉ bị tiêu chảy, điều quan yếu nhất là phấn đấu thay thế chất lỏng và lượng muối đã mất. Lúc này, mang thể sử dụng dung dịch nước bù điện giải Oresol.

3. Uống Oresol

Nếu sử dụng dung dịch oresol để bù nước cho người bệnh, người tương trợ cần phải đọc kỹ hướng dẫn, pha nước theo đúng liều lượng chỉ định, ko sử dụng dung dịch đã pha quá 24 tiếng, ko đun sôi dung dịch… 

Trường hợp, ngộ độc tập thể xảy ra, cần chia dung dịch oresol riêng cho từng người, ko uống chung để tránh người bị ngộ độc nhẹ mang thể chuyển biến nghiêm trọng hơn.

4. Đặt người bệnh nằm ngửa, đầu thấp

Quan sát người bệnh, nếu thấy tình trạng thở khó, cảm giác nghẹt thở thì nên tiêu dùng tay sạch kéo lưỡi người bệnh ra ngoài, tránh tụt vào trong, giúp người bệnh dễ thở hơn.

5. Theo dõi nhịp tim

Trường hợp ngộ độc thực phẩm nặng, người bệnh mang thể mang những tín hiệu như loạn nhịp tim, khó thở hay tụt huyết áp.

6. Đưa tới hạ tầng y tế

Sau lúc tiến hành thứ tự sơ cứu ngộ độc thực phẩm bao gồm những cách gây nôn, bù nước,… dù tình trạng người bệnh mang tín hiệu tỉnh táo vẫn cần được đưa tới những hạ tầng ý tế sắp nhất để rà soát và tiến hành thực hiện những bước cấp cứu lúc cần thiết. 

Dựa theo kết quả thẩm định lâm sàng, chưng sĩ mang thể chỉ định làm thêm một số kỹ thuật như xét nghiệm máu, cấy phân,… nhằm tìm kiếm sự hiện diện của vi sinh vật gây bệnh, giúp xác định xác thực nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm và mang hướng xử trí thích hợp.

Lưu ý lúc phát hiện, trong quá trình sơ cấp cứu ngộ độc thức ăn và sau lúc thuyên giảm

Lúc phát hiện tình trạng ngộ độc thực phẩm (thông qua những tín hiệu nhận diện như trên), người sơ cứu mang thể tiêu dùng túi kín lưu giữ lại những mẫu thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc hoặc thức ăn người bệnh vừa nôn để chưng sĩ mang thể nhanh chóng xác định xác thực nguyên nhân và đưa ra hướng khắc phục thích hợp.

Sau lúc tình trạng ngộ độc thuyên giảm, người bệnh cần lưu ý:

  • Ăn uống từ từ trở lại với những thức ăn nhạt, dễ tiêu như bánh mì, cơm, thịt gà, chuối,… 
  • Ngừng ăn nếu cơn buồn nôn quay trở lại. Tránh những sản phẩm từ sữa, rau sống, caffeine, rượu, nicotin, thức ăn mang nhiều chất béo hoặc cay trong vài ngày.
  • Cân nhắc mang thể tiêu dùng thuốc acetaminophen để giảm khó chịu, tuy nhiên nếu mắc bệnh gan bạn nên tư vấn chưng sĩ.
  • Ko sử dụng thuốc chống tiêu chảy vì mang thể làm chậm quá trình loại bỏ vi khuẩn khỏi những cơ quan tiêu hóa.

Phòng ngừa ngộ độc thực phẩm

Chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và những bệnh do thực phẩm gây ra theo những cách sau:

  • Rửa tay trước lúc ăn hoặc chế biến thực phẩm.
  • Rửa tay sau lúc đi vệ sinh, thay tã, hút thuốc, ho, nhảy mũi, xì mũi.
  • Rửa tay sau lúc chạm vào thực phẩm chưa được làm chín (trứng, thịt sống,…).
  • Sử dụng thớt bằng nhựa (thay vì bằng gỗ) để cắt thịt sống.
  • Làm sạch kỹ tất cả những bề mặt và dụng cụ xúc tiếp với thực phẩm chưa được nấu chín.
  • Nấu chín kỹ những loại thịt và trứng trước lúc ăn.
  • Ko ăn/uống thực phẩm làm từ trứng, thịt sống/nấu chưa chín, những sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng.
  • Rửa kỹ tất cả những loại thực phẩm trước lúc ăn.
  • Tránh lây truyền chéo thực phẩm bằng cách để riêng thực phẩm nấu chín, thực phẩm ăn liền với thực phẩm còn sống, trứng.

Ngoài ra, một số người mang nguy cơ mắc những bệnh do thực phẩm gây ra cao hơn so với những người khác, bao gồm:

  • Người già: Tuổi cao là một yếu tố khiến cho nhóm người này dễ mắc bệnh, trong đó mang ngộ độc thực phẩm. Lý do, hệ thống miễn nhiễm sẽ phản ứng chậm và yếu hơn ở những người già.
  • Trẻ sơ sinh/trẻ nhỏ: Lúc này hệ miễn nhiễm của trẻ vẫn ở tình trạng “non nớt”, chưa phát triển đầy đủ, do đó càng trở nên nhạy cảm. Lúc ăn/uống phải thực phẩm bị ô nhiễm, nếu ko được xử lý kịp thời, thứ tự sơ cứu ngộ độc thực phẩm ko đúng cách mang thể dẫn tới những biến chứng nguy hiểm.
  • Những người mang những bệnh lý hệ thống gây suy giảm miễn nhiễm như người mắc bệnh tiểu đường, AIDS, người đang điều trị ung thư (xạ trị/hóa trị), phụ nữ mang thai,….

Ở nhóm người này, cần phải mang những giải pháp phòng ngừa bệnh từ thực phẩm và ngộ độc thực phẩm chăm chút hơn như ko ăn thức ăn cũ, ko ăn thực phẩm để ở ngoài nhiệt độ phòng hơn 4 giờ,… 

Liên hệ sơ cấp cứu ngộ độc thực phẩm 24/24

Những tình huống bất thần như xuất hiện cơn khó thở trong đêm, ngộ độc thức ăn, sốc phản vệ,… luôn cần phải xử lý sơ, cấp cứu nguy cấp, kịp thời và hiệu quả.

Nằm tại vị trí thuận tiện liên lạc đi lại, sắp sân bay Tân Sơn Nhất, Khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (2B Phổ Quang quẻ, P.2, Q. Tân Bình, TP HCM) hoạt động 24/24, luôn sẵn sàng với thứ tự “báo động đỏ”. Khoa luôn mang sự phối hợp nhanh chóng, bài bản với tất cả những chuyên khoa trong bệnh viện, những đơn vị y tế khác lúc cần nhằm mục đích cao nhất là: giành lại sự sống cho bệnh nhân. 

“Kịp thời – Xác thực – An toàn – Hài lòng” là thông điệp của khoa Cấp cứu nhằm đem tới cho khách hàng trải nghiệm an tâm lúc lựa chọn nhà sản xuất cấp cứu của BVĐK Tâm Anh trong tình huống nguy cấp. 

Kế bên việc trang bị cách sơ cứu ngộ độc thực phẩm, bạn cũng nên biết tới những tín hiệu nhận diện thực phẩm bị hư, mang tín hiệu nhiễm khuẩn để phòng tránh nguy cơ ngộ độc, nhất là trong thời khắc mùa Hè nóng ẩm, vi khuẩn dễ sinh sôi và gây bệnh.