Sốt xuất huyết: Dấu hiệu, nguyên nhân, chẩn đoán và phòng ngừa

Bệnh sốt xuất huyết xảy ra quanh năm nhưng thường bùng phát vào mùa mưa từ tháng 7 tới tháng 11 hàng năm. Bởi đây là thời khắc thuận lợi để muỗi vằn sinh sôi, tạo điều kiện bùng phát dịch sốt xuất huyết Dengue.

Nếu nắm rõ về bệnh sốt xuất huyết, những tín hiệu nhận mặt, nguyên nhân gây ra bệnh, cách chẩn đoán và giải pháp phòng ngừa dịch sốt xuất huyết… sẽ giúp bạn và gia đình phòng bệnh tốt hơn.

Bệnh sốt xuất huyết là gì?

Bệnh sốt xuất huyết là một bệnh xảy ra phổ biến ở vùng khí hậu nhiệt đới do vi rút Dengue (dengue hemorrhagic fever, DHF hay Sốt dengue) gây ra. Loại vi rút này sở hữu 4 chủng huyết thanh bao gồm: DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4. Người bệnh sở hữu thể nhiễm Một tới 4 chủng vi rút và sở hữu khả năng tạo ra miễn nhiễm với chủng đó suốt đời. Điều này ko sở hữu tức là người từng bị sốt xuất huyết sở hữu khả năng miễn nhiễm với 3 chủng còn lại. Vì vậy, một người sở hữu thể sẽ bị sốt xuất huyết nhiều hơn Một lần. Vi rút Dengue lây lan qua người chủ yếu do muỗi mẫu thuộc giống , chủ yếu là .

Bệnh sốt xuất huyết xảy ra quanh năm và cao điểm nhất là vào mùa mưa, mùa sinh sản của muỗi. Sốt xuất huyết gặp ở cả người to và trẻ em, bệnh gây sốt cao, mỏi mệt, đau nhức xương, rối loạn đông máu, xuất huyết, giảm huyết áp đột ngột. Với một số trường hợp sở hữu thể bị chuyển biến nặng tác động xấu tới sức khỏe.

Lúc bị sốt xuất huyết, người bệnh cần được chăm sóc đúng cách, theo dõi triệu chứng thường xuyên. Nếu ko được chẩn đoán và điều trị kịp thời người bệnh sở hữu thể trở nặng thậm trí mạng vong.

Phân loại sốt xuất huyết

Theo Tổ chức Y tế toàn cầu, sốt xuất huyết được chia ra Hai nhóm: Nhóm ko biến chứng và nhóm biến chứng nặng. Đây là hai nhóm phân loại thuần tuý hóa của WHO để thay thế cho phân loại cũ năm 1997, khái niệm phân loại mới được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu từ năm 2011. (1)

1. Sốt xuất huyết thể nhẹ

Sốt xuất huyết thể nhẹ là lúc người bệnh bị nhiễm vi rút nhưng ko bị những biến chứng nặng. Sốt xuất huyết thể nhẹ sở hữu thể tự điều trị như Một bệnh sốt thường tại nhà. Tuy nhiên, lúc người bệnh bị sốt xuất huyết ở thể nhẹ vẫn sở hữu khả năng chuyển sang thể nặng do chăm sóc sai cách. 

2. Sốt xuất huyết thể nặng

Bệnh sốt xuất huyết thể nặng do liên quan tới chảy máu hay rò rỉ huyết tương nghiêm trọng, rối loạn chức năng những cơ quan trong thân thể. Với thể hiểu rằng sốt xuất huyết thể nặng là lúc tình trạng bệnh trở nặng gây ra những biến chứng nguy hiểm.

Phát ban đỏ là một trong những triệu chứng của sốt xuất huyết

Triệu chứng sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết sở hữu Hai mức độ bệnh là sốt xuất huyết thể nhẹ và sốt xuất huyết thể nặng. Tùy vào từng mức độ sẽ sở hữu những biểu hiện khác nhau. 

1. Triệu chứng sốt xuất huyết thể nhẹ

Triệu chứng sốt xuất huyết thể nhẹ thường bị nhầm lẫn với những bệnh như sốt, cảm hoặc phát ban đỏ. Những triệu chứng phổ biến nhất của sốt xuất huyết thể nhẹ bao gồm: Sốt kèm đau mắt, nhức đầu, phát ban, đau xương, buồn nôn, đau xương khớp,… 

Người bệnh bị sốt xuất huyết sẽ kéo dài những triệu chứng từ 4 – 7 ngày. Nếu sốt xuất huyết thể nhẹ, người bệnh được chăm sóc đúng cách sở hữu thể khỏi bệnh sau khoảng Một tuần kể từ lúc sốt.

2. Triệu chứng sốt xuất huyết thể nặng

Lúc bị sốt xuất huyết thể nặng người bệnh sẽ sở hữu những triệu chứng của thể nhẹ cùng thêm những triệu chứng dưới đây. (2)

  • Xuất hiện những chấm xuất huyết ngoài da.
  • Chảy máu mũi hoặc ở chân răng.
  • Nôi ói ra máu hoặc sở hữu máu trong phân (do xuất huyết nội tạng).
  • Nôn nhiều, đau bụng, chân tay lạnh ẩm.
  • Người mỏi mệt li so bì, choáng.

Lúc người bệnh ko may chuyển biến sang sốt xuất huyết thể nặng cần được cấp cứu kịp thời, nếu trễ sở hữu thể dẫn tới tử vong hoặc di chứng nặng về sau.

3. Triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ em

Sốt xuất huyết ở trẻ em sẽ sở hữu tín hiệu sốt cao từ ngày thứ 3. Nhiều cha mẹ nhầm với bệnh cảm cúm hay bệnh liên quan tới đường hô hấp, dẫn tới phát hiện bệnh trễ, sở hữu thể gây ra những biến chứng nặng.

Những giai đoạn của bệnh sốt xuất huyết

Lúc bị sốt xuất huyết, người bệnh trải qua 3 giai đoạn: Giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm, giai đoạn khôi phục. 

1. Giai đoạn sốt

Sau lúc bị nhiễm vi rút từ muỗi, người bệnh sẽ ủ bệnh từ 4 – 7 ngày, sở hữu lúc tới 14 ngày, sau đó mới xuất hiện những biểu hiện sốt. Đây là giai đoạn sốt, bệnh nhân sở hữu thể sốt cao liên tục hoặc sốt cao đột ngột từ 39 – 40 độ C, uống thuốc hạ sốt nhưng ko giảm sốt. Ngoài ra, bệnh nhân sở hữu thể sẽ sở hữu những triệu chứng đi kèm như: Mỏi mệt rũ rượi, đau họng, đau vùng thượng vị và tiêu chảy, đau đầu, nhức hai bên hốc mắt, da xung huyết, chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi, phát ban, chán ăn, buồn nôn, đau nhức những cơ khớp,…

Đối với trẻ em, triệu chứng phổ biến là sốt kèm theo đau họng và đau bụng. Sau 3 ngày trẻ sẽ hạ sốt, tới ngày thứ 8 thường xuất hiện xuất huyết nhẹ như: Chấm xuất huyết dưới da, chảy máu mũi. Sau lúc hạ sốt, bé sở hữu thể sẽ xuất hiện những nốt ban ở mình, sau đó lan tới mặt, những chi, lòng bàn tay và bàn chân gây ngứa.

2. Giai đoạn nguy hiểm

Ở giai đoạn nguy hiểm diễn ra từ ngày 3 – 7 sau lúc bị sốt ngày trước tiên. Người bệnh sở hữu thể giảm hoặc còn sốt, lúc đó sẽ xuất hiện một số trường hợp nhiễm trùng thứ phát sở hữu biểu hiện hạ tiểu cầu và cô đặc máu. Những biểu hiện xuất huyết sở hữu thể xảy ra hoặc ko. Người bệnh sốt xuất huyết ở giai đoạn nguy hiểm sở hữu thể đối mặt với những triệu chứng nặng như:

  • Những triệu chứng của thoát huyết tương do bị tăng tính thấm thành mạch. 
  • Người bệnh sở hữu thể bị tràn dịch phổi và sở hữu những triệu chứng như: Đau ngực lúc thay đổi tư thế, căng tức nặng ngực và khó thở.
  • Triệu chứng nặng lúc bị tràn dịch màng bụng như: Chướng bụng, bụng to nhanh.
  • Đau tức vùng dưới sườn hoặc vùng thượng vị do gan phình to, vật vã, li so bì, lạnh chân tay, da lạnh ẩm toàn thân, tiểu ít.
  • Xuất huyết dưới da: Xuất hiện những nốt xuất huyết hoặc những mảng xuất huyết, thường sẽ sở hữu ở mặt trước Hai chân, và mặt trong Hai cánh tay, đùi, mạng sườn, bụng.
  • Tình trạng nguy hiểm hơn lúc xuất huyết nội tạng đường tiêu hóa, xuất huyết ở phổi và não với những triệu chứng như: Nôn ra máu, đi tiểu ra máu, ho ra máu, ra máu thất thường ở âm đạo, rong kinh,…
  • Những biến chứng nặng mà người bệnh sốt xuất huyết sở hữu thể phải đối mặt ở giai đoạn nguy hiểm như: Viêm gan nặng, viêm cơ tim, viêm não, suy thận.

Những biến chứng nặng sở hữu thể xảy ra ở một số người bệnh ko sở hữu những tín hiệu thoát huyết tương hoặc ko bị sốc. Trong giai đoạn này, người bệnh cần được chăm sóc tốt, quan sát kỹ những triệu chứng của bệnh; nếu sở hữu những triệu chứng trở nặng như trên cần đưa tới bệnh viện cấp cứu kịp thời.

3. Giai đoạn hồi phục

Sau lúc qua giai đoạn nguy hiểm từ 1 – Hai ngày, người bệnh hết sốt, sức khỏe dần hồi phục, huyết áp ổn định, tiểu nhiều hơn và thèm ăn. Những chỉ số xét nghiệm dần trở về mức thông thường. 

Ở giai đoạn này, người thân bệnh nhân cần lưu ý: Chăm sóc người bệnh chăm chút và đúng cách, ko được lơ là những triệu chứng thất thường dù bệnh nhân sở hữu biểu hiện hồi phục. Giai đoạn này, nếu ko được chăm sóc kỹ người bệnh sở hữu thể bị phù phổi hoặc suy tim.

Tác nhân gây bệnh sốt xuất huyết

Tác nhân gây bệnh sốt xuất huyết là do vi rút lây lan qua người từ  muỗi mẫu sở hữu mang vi rút gây bệnh. Vi rút sở hữu 4 chủng huyết thanh là . Ở Việt Nam sở hữu cả 4 chủng huyết thanh này, ví dụ sau lúc bị sốt xuất huyết DEN-Một thì vẫn sở hữu thể bị sốt xuất huyết .

Theo Tổ chức Y tế thế Giới (WHO), nguyên nhân gây lây lan dịch sốt xuất huyết chủ yếu do muỗi mẫu thuộc chi gọi là muỗi vằn. Muỗi mẫu sở hữu nguồn gốc từ châu Phi, dần lây lan qua những khu vực khác nhờ tàu thuyền và tàu bay. Muỗi cáisinh sống chủ yếu ở khu tỉnh thành trong lúc loài muỗi mẫu sống chủ yếu ở vùng nông thôn. (3)

Loài này truyền bệnh qua vết đốt, nước miếng của chủng sở hữu chứa vi rút sẽ vào máu người bệnh gây sốt xuất huyết. Nguy hiểm hơn lúc muỗi mẫu mang trong mình ri vút sẽ sở hữu khả năng ủ bệnh trong thân thể từ 8 – 11 ngày. Lúc vi rút này tiến công vào thân thể người, chúng sẽ “du ngoạn” trong máu từ Hai tới 7 ngày. Quá trình lây virus từ muỗi qua người rồi từ người bệnh qua muỗi theo một vòng tuần hoàn khiến cho việc bùng phát dịch sốt xuất huyết trở nên nhanh hơn. Thời khắc muỗi hoạt động đốt hút máu người nhiều nhất là vào buổi sáng sớm hoặc chiều tối.

Ngoài nguồn lây từ con người, những tổ chức y tế còn phát hiện ra loài khỉ sống ở Malaysia sở hữu mang vi rút

Biến chứng sốt xuất huyết

Lúc bị sốt xuất huyết thể nặng người bệnh nếu ko được chăm sóc kỹ sẽ gây ra những biến chứng tác động xấu tới sức khỏe thậm trí mạng vong. Những biến chứng do sốt xuất huyết gây ra mà người bệnh sở hữu thể đối mặt:

  • Sốc do mất máu hoặc bị thoát huyết tương, tình trạng kéo dài sở hữu thể gây ra phù não và những hội chứng về thần kinh dẫn tới hôn mê. 
  • Viêm đường hô hấp, viêm phổi hoặc phù phổi do thoát huyết tương gây ra tình trạng tràn huyết tương tới đường hô hấp.
  • Xuất huyết não do mất máu và thoát huyết tương dẫn tới việc tụt huyết áp đột ngột. 
  • Suy tim, suy thận: Xuất huyết khiến cho máu chảy liên tục khiến cho tim ko đủ tuần hoàn cùng với việc thoát huyết tương khiến cho màng tim bị tràn dịch ứ đọng. Đồng thời, thận phải làm việc hết công suất để bài xuất huyết tương, nếu tình trạng này kéo dài sở hữu thể dẫn tới suy thận cấp. 
  • Mù đột ngộ do bị xuất huyết võng mạc khiến cho thị lực giảm hoặc gây xuất huyết trong dịch kính mắt khiến cho người bệnh sắp như mù mắt.
  • Biến chứng ở phụ nữ mang thai: Với phụ nữ mang thai lúc bị sốt xuất huyết sở hữu thể sốt cao, tim thai đập nhanh. Nếu người bệnh chuyển biến bệnh nặng sở hữu nguy cơ giảm tiểu cầu dẫn tới xuất huyết. Nếu như bị sốt xuất huyết trong những tháng đầu thai kỳ sẽ sở hữu nguy cơ đe dọa thai nhi. 

Lúc nào cần gặp bác bỏ sĩ?

Lúc bị sốt xuất huyết thể nhẹ bệnh nhân sẽ được chăm sóc tại nhà và điều trị dựa trên triệu chứng. Tuy nhiên lúc sở hữu những biểu hiện sau, bệnh nhân cần được đưa nhập viện ngay. 

  • Ko ăn uống được, nôn ói nhiều.
  • Đau bụng nhiều hơn.
  • Thủ công lạnh, ẩm. 
  • Cảm thấy khó chịu nhiều hơn mặc dù đã giảm hoặc hết sốt. 
  • Mỏi mệt người li so bì, bứt rứt, thay đổi hành vi.
  • Chảy máu mũi, ói ra máu, xuất huyết âm đạo thất thường, sở hữu máu lẫn ở trong phân, tiêu phân đen.
  • Trên 6 giờ ko tiểu tiện.

Lúc bệnh nhân sở hữu Một trong những tín hiệu trên cần đưa tới bệnh viện sắp nhất để được cấp cứu kịp thời tránh những biến chứng xấu xảy ra. 

Cách chẩn đoán sốt xuất huyết

Lúc người bệnh bị nhiễm vi rút Dengue sẽ ủ bệnh từ 3 – 7 ngày, sở hữu lúc tới 14 ngày, trong thời kì này người bệnh vẫn khỏe mạnh và ko sở hữu triệu chứng gì. Cách nhận mặt sốt xuất huyết  phải chờ tới giai đoạn đầu của bệnh (giai đoạn sốt) người bệnh sẽ sở hữu những triệu chứng sốt xuất huyết tiêu biểu như: Sốt cao, xuất hiện xuất huyết dưới da (nổi những ban đỏ hoặc những vết xuất huyết to dưới da), chảy máu chân răng, chảy máu cam, nhức hai hốc mắt, đau cơ, đau khớp, chán ăn, buồn nôn,…  

Đối với xét nghiệm sẽ được làm từ Hai ngày sốt trở đi và sở hữu kết quả bao gồm: Dung tích hồng huyết cầu thông thường hoặc tăng, số tiểu cầu ở mức thông thường hoặc giảm nhẹ, số lượng bạch huyết cầu giảm. Lúc vừa mới bị sốt và sở hữu những tín hiệu của sốt xuất huyết bạn cần tới bệnh viện để thăm khám và được điều trị kịp thời tránh để bệnh tiến triển nặng. (4)

  • Tổng hợp những bệnh nguy hiểm về kí sinh trùng và virus, xem thêm ngay tại đây

Cách điều trị sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết Dengue hiện chưa sở hữu thuốc điều trị đặc hiệu, mà chỉ điều trị dựa trên triệu chứng. Lúc khởi đầu phát sốt kèm theo những triệu chứng của sốt xuất huyết người bệnh sở hữu thể đi thăm khám ở bệnh viện. Với mức độ nhẹ người bệnh sẽ được chỉ định điều trị tại nhà, thời kì điều trị sở hữu thể lên tới từ 7 – 10 ngày tính từ ngày phát sốt trước tiên. 

Người bệnh điều trị sốt xuất huyết tại nhà cần được chăm sóc kỹ lưỡng. Với thể sử dụng thuốc để hạ sốt, liều sử dụng từ 10 – 15mg/1kg/lần, uống thuốc cách nhau ít nhất 4 giờ. 

Người bệnh cần được ngơi nghỉ tại giường, tránh hoạt động mạnh vì trong lúc này người bệnh bị mệt và choáng sở hữu thể bị té ngã lúc tự đi Một mình. Cho người bệnh uống đủ nước mỗi ngày, tăng cường những loại nước trái cây, nước bù điện giải, nước cháo loãng. Nên chia nhiều bữa ăn nhỏ cho người bệnh dễ ăn, thức ăn nên là thức ăn lỏng hoặc mềm. Cho người bệnh tắm bằng nước ấm, lau người nhẹ nhõm ko nên kỳ mạnh lên da. 

Lưu ý: Tuyệt đối ko cho người bệnh sốt xuất huyết uống vì thuốc này sở hữu thể làm tình trạng bệnh trở nên nặng do xuất huyết hoặc toan máu. 

Lúc đang điều trị sốt xuất huyết tại nhà nếu thấy một trong những biểu hiện thất thường hãy đưa bệnh nhân tới bệnh viện để được cấp cứu kịp thời. 

Cách phòng ngừa sốt xuất huyết

Cách phòng bệnh sốt xuất huyết tốt nhất là diệt muỗi và phòng muỗi đốt một trong những tác nhân gây bệnh sốt xuất huyết chính. Bạn sở hữu thể thực những giải pháp diệt muỗi hiệu quả dưới đây:

  • Ngăn ngừa muỗi sinh sản: Đậy kín những dụng cụ chứa nước để muỗi ko đẻ được trứng. Thả cả hoặc con mê sô vào những dụng cụ chứa nước to để diệt loăng quăng. Vệ sinh những dụng cụ chứa nước nhỏ thường xuyên như: Xô, chậu, lu, khạp,… Phát quang đãng vườn rậm và thu gom những vật dụng truất phế thải sở hữu thể chứa nước dễ chứa loăng quăng như chai, lọ mảnh chai, lon, vỏ dừa, bình đựng hoa cúng, bánh xe vứt bỏ,…
  • Phòng muỗi đốt bằng những cách như: Mặc quần áo dài tay lúc đi ra ngoài, ngủ trong mùng kể cả ban ngày. Xua đuổi muỗi vào nhà bằng bình xịt muỗi, nhang muỗi, kem xua đuổi muỗi, bắt muỗi bằng vợt điện muỗi,… Sử dụng rèm che cửa sở hữu tẩm hóa chất diệt muỗi. Phối hợp với chính quyền để phun đủ những đợt phun hóa chất diệt muỗi. 
  • Phòng lây lan dịch từ người bệnh: Ko để người bệnh sốt xuất huyết bị muỗi cắn bằng cách cho người bệnh ngủ trong màn.

Bệnh sốt xuất huyết sở hữu thể bị quanh năm chứ ko chỉ bị vào mùa mưa nên người dân ko được chủ quan. Những ca bệnh bị sốt xuất huyết nếu được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ sớm khỏi bệnh và hồi phục sức khỏe. Việc phát hiện những tín hiệu sốt xuất huyết sớm và sở hữu phương pháp điều trị đúng sẽ giúp làm giảm nguy cơ bị biến chứng nặng.