Dính thắng lưỡi ở trẻ: Cách nhận biết và điều trị

Dính thắng lưỡi là dị tật bẩm sinh thường gặp ở trẻ sơ sinh với tỷ lệ khoảng 4-5%. Bệnh mang thể được phát hiện lúc khám sức khỏe định kỳ trong tháng đầu sau sinh hay lúc tiêm chủng, hoặc cũng mang thể muộn hơn lúc thấy trẻ lên cân chậm, bú và phát âm khó. Vậy, làm thế nào để nhận mặt sớm dị tật dính thắng lưỡi ở trẻ và giải pháp điều trị như thế nào?

Dính thắng lưỡi là gì?

Dính thắng lưỡi là một dị tật bẩm sinh nhẹ ở trẻ do thất thường về cấu trúc phẫu thuật. Trẻ mắc dị tật này bị ngắn dây thắng lưỡi (lớp màng mỏng ở niêm mạc dưới lưỡi) làm cho những cử động thông thường của lưỡi bị hạn chế.

Theo thống kê, mang khoảng 4-5% trẻ sơ sinh bị dính thắng lưỡi được phát hiện ngay sau lúc sinh hoặc trong tháng đầu sau sinh lúc thực hiện khám sức khỏe định kỳ, tiêm chủng. Tuy nhiên, cũng mang trường hợp phát hiện dính thắng lưỡi muộn hơn, lúc thấy trẻ bú khó, khó phát âm và chậm lên cân. Bệnh gặp ở trẻ em nam nhiều hơn so với trẻ em nữ (tỷ lệ 3:1).

Ở trạng thái thông thường, chiều dài thắng lưỡi to hơn 16 mm. Trẻ mang thể bị dính thắng lưỡi hoàn toàn (mức độ nặng) hoặc một phần (mức độ nhẹ – trung bình). Theo phân loại của Kotlow năm 1999, dựa trên chiều dài thắng lưỡi, mang thể chia dị tật thành 4 mức độ như sau:

  • Mức độ nhẹ: Theo đó, chiều dài thắng lưỡi tính từ sàn mồm tới vị trí bám vào lưỡi khoảng 12-16mm.
  • Dính thắng lưỡi mức độ vừa, chiều dài thắng lưỡi lúc này khoảng 8-12mm.
  • Dính thắng lưỡi mức độ nặng với chiều dài thắng lưỡi khoảng 4-7mm.
  • Dính thắng lưỡi hoàn toàn, lúc này chiều dài thắng lưỡi của trẻ dưới 4mm làm cho trẻ gặp nhiều khó khăn trong ăn uống, phát âm,…

Trên lâm sàng, để xác định chuẩn xác mức độ bệnh, những chưng sĩ sẽ tiến hành rà soát lâm sàng và sử dụng những máy móc chẩn đoán hình ảnh. Thông qua đó, quan sát kỹ hình dạng và cử động của lưỡi rõ nét hơn.

Dưới đây là một số hình ảnh thắng lưỡi thông thường và trẻ bị dính thắng lưỡi, cha mẹ mang thể quan sát trực tiếp bé để phát hiện sớm:

Hình ảnh thắng lưỡi thông thường

Dính thắng lưỡi là dị tật bẩm sinh nhẹ ở trẻ

Nhận mặt dính thắng lưỡi ở trẻ

Trẻ sơ sinh bị dính thắng lưỡi sẽ gặp phải nhiều khó khăn lúc bú mẹ, làm cho trẻ chậm lên cân hoặc thời kì bú rất lâu. Đối với trẻ to hơn mang thể xuất hiện tình trạng khó nuốt lúc ăn dặm, chậm nói, khó phát âm dẫn tới hiện tượng nói ngọng (thường là những phụ âm sử dụng lưỡi như kh, tr, l, r,…)

Tùy thuộc vào mức độ và lứa tuổi mắc dị tật, trẻ sẽ mang những biểu hiện khác nhau mà bố mẹ cần phải lưu tâm. Một số tín hiệu thường được ghi nhận trên lâm sàng như:

  • Dây thắng lưỡi ngắn dưới 16mm làm cho cử động lưỡi bị hạn chế.
  • Trẻ ko thè được đầu lưỡi ra ngoài môi hoặc cong lưỡi lên môi trên, đầu lưỡi bị chẻ hình chữ V.
  • Đầu lưỡi ko mang khả năng cong chạm vào nóc vòm họng lúc há mồm.
  • Đầu lưỡi mang hình trái tim lúc trẻ khóc, hình nhọn hoặc hình vuông lúc trẻ thè lưỡi.
  • Răng cửa hàm dưới bị nghiêng hoặc bị hở do khoảng cách giữa hai răng thưa, trẻ khó bú và khó phát âm, nói ngọng, nói ko thành tiếng.

Dính thắng lưỡi dù ko gây nguy hiểm tới tính mệnh nhưng cũng cần được phát hiện sớm và nhanh chóng điều trị kịp thời. Trẻ càng to, lưỡi càng xuất hiện nhiều mạch máu làm cho cho việc điều trị gặp nhiều khó khăn. Trẻ mang thể bị mất nhiều máu, gây đớn đau và tác động tiêu cực tới tâm lý của trẻ.

Do đó, lúc phát hiện mang những tín hiệu trên, bố mẹ cần đưa trẻ tới gặp chưng sĩ càng sớm càng tốt để được thăm khám, tư vấn, theo dõi để mang hướng điều trị thích hợp, hạn chế tối đa những tác động do dị tật dính thắng lưỡi gây ra.

  • Bệnh viêm tai giữa ở trẻ mẹ cần biết sớm
  • Bệnh viêm màng não ở trẻ nguy hiểm thế nào?

Cần đưa trẻ tới cơ sở vật chất y tế để thăm khám nếu phát hiện trẻ bị dính thắng lưỡi

Tác động do dị tật dính thắng lưỡi

Nhìn chung, dính thắng lưỡi tuy ko gây nguy hiểm nhưng tác động to tới chức năng của lưỡi. Cho tới hiện tại, vẫn chưa mang kết luận chính thức nào về nguyên nhân gây dị tật này. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, bệnh mang liên quan tới yếu tố di truyền do phần to những ca bệnh là xuất hiện bẩm sinh ở trẻ.

Dính thắng lưỡi ko chỉ tác động to tới khả năng tiếng nói mà còn làm cho trẻ gặp nhiều khó khăn lúc phát âm, dẫn tới tình trạng nói ngọng. Ngoài ra, dị tật này còn gây nhiều tác động khác như:

  • Tác động tới thể chất của trẻ: Trẻ bị dính thắng lưỡi gây khó khăn trong việc ăn uống, bú nuốt do lúc nuốt, lưỡi bị kéo lại. Tình trạng này kéo dài sẽ làm cho trẻ bị biếng ăn, chậm phát triển cân nặng.
  • Tác động tới thẩm mỹ của trẻ: Dị tật dính thắng lưỡi mang thể tác động tới hàm răng, làm cho răng cửa hàm dưới bị đẩy ra trước, bị nghiêng hoặc xô lệch.

Dính thắng lưỡi mang thể tác động tới khả năng tiếng nói và ăn uống của trẻ

Chẩn đoán và điều trị dính thắng lưỡi ở trẻ

Chẩn đoán và xác định sớm tình trạng dính thắng lưỡi ở trẻ mang vai trò vô cùng quan yếu trong việc đưa ra phác đồ điều trị hợp lý, tương ứng với mức độ bệnh của trẻ. Bệnh mang thể chẩn đoán bằng cách đo chiều dài dây thắng lưỡi, khởi đầu từ sàn mồm tới mặt dưới lưỡi. Nếu chiều dài đo được dưới 16 mm chứng tỏ trẻ đã mắc dị tật dính thắng lưỡi. Từ số đo trên, trẻ sẽ được phân loại vào mức độ bệnh thích hợp.

Theo đó, trẻ bị dính thắng lưỡi độ 1 (mức độ nhẹ) và độ 2 (mức độ vừa) cần được theo dõi thêm do thắng lưỡi mang thể nới lỏng theo thời kì và dị tật sẽ tự khỏi mà ko gây tác động gì.

Tuy nhiên, nếu trẻ bị dị tật ở độ 3 (mức độ nặng) và độ 4 (dính thắng lưỡi hoàn toàn) thì phải được tiến hành phẫu thuật cắt dây thắng lưỡi. Việc chỉ định phẫu thuật sẽ được những chưng sĩ chuyên khoa răng – hàm – mặt cân nhắc sau lúc khám, rà soát và chẩn đoán đúng tình trạng.

Đối với trẻ dưới 3 tuổi, những chưng sĩ sẽ bôi hoặc tiêm thuốc tê cho trẻ và sử dụng dao điện cắt phần thắng lưỡi. Sau 30 phút phẫu thuật xong, trẻ mang thể bú sữa mẹ, được xuất viện và theo dõi thêm tại nhà. Những trẻ to tuổi hơn sẽ được tiến hành gây tê hoặc gây mê, sau đó cắt dây thắng lưỡi bằng dao mổ hoặc máy cắt đốt, và khâu lại vết thương. Trẻ mang thể về nhà khoảng 30 phút sau phẫu thuật.

Trong trường hợp thắng lưỡi quá dày cần phải chỉnh sửa thêm, tạo hình thắng lưỡi là phương pháp thường được những chưng sĩ vận dụng. Theo đó, những chưng sĩ sẽ tiến hành gây mê toàn thân và thực hiện phẫu thuật tạo hình thắng lưỡi. Kết thúc phẫu thuật, vết thương sẽ được khâu lại bằng chỉ tan để thuận tiện cho sinh hoạt của trẻ.

Lúc thực hiện cắt hoặc tạo hình thắng lưỡi, trẻ mang thể gặp phải một số biến chứng như chảy máu, tổn thương lưỡi, viêm tuyến nước miếng, nhiễm trùng,… Tuy nhiên, tỷ lệ xảy ra những biến chứng này là rất hiếm, thường gặp là sẹo trong tạo hình do khu vực tác động của cuộc phẫu thuật này tương đối to. Để hạn chế tình trạng này và tăng khả năng cử động cho lưỡi, cha mẹ nên dành thời kì cùng bé tập tành những bài tập dành riêng cho lưỡi.

Tùy theo mức độ dính thắng lưỡi mà chưng sĩ sẽ đưa ra hướng điều trị khác nhau

Những lưu ý trong chăm sóc cho trẻ lúc cắt thắng lưỡi

Thông thường, tại vị trí cắt thắng lưỡi sẽ xuất hiện vệt màu trắng sau lúc phẫu thuật. Đây là biểu hiện thông thường và sẽ biến mất sau vài tuần nên bố mẹ ko cần quá lo lắng. Ngoài ra, bố mẹ cần tuân thủ những hướng dẫn và điều trị của chưng sĩ, theo dõi và chăm sóc trẻ kỹ lưỡng để tránh nhiễm trùng hậu phẫu thuật. Dưới đây là một số điều cần lưu ý sau lúc phẫu thuật cắt thắng lưỡi cho trẻ:

  • Hạn chế cho trẻ sờ vào vết phẫu thuật. Ko cho trẻ cắn hoặc ngậm đồ cứng để tránh gây chảy máu. Nếu phát hiện máu chảy ra thất thường cần đưa trẻ tới ngay cơ sở vật chất y tế để khám và xử lý kịp thời.
  • Cho trẻ bú sữa mẹ hoặc ăn thức ăn lỏng, mềm, dễ tiêu hóa như cháo và cần tránh những món quá chua hoặc quá cay sẽ gây kích ứng vết thương.
  • Cho trẻ uống nhiều nước để làm sạch mồm và tập tành những bài tập vận động lưỡi hàng ngày như uốn lưỡi lên trên hay đưa lưỡi ra ngoài.
  • Tuân thủ những chỉ định, hướng dẫn và liệu trình điều trị do chưng sĩ đưa ra.

Kỳ vọng thông qua bài viết này, bố mẹ đã mang những tri thức cơ bản về tật dính thắng lưỡi ở trẻ. Nhìn chung, dị tật này ko gây nguy hiểm nhưng về trong khoảng thời gian dài, bệnh mang thể tác động to tới việc ăn uống và khả năng tiếng nói của trẻ. Do vậy, lúc phát hiện trẻ mang những thất thường liên quan tới dây thắng lưỡi, cần đưa trẻ tới cơ sở vật chất y tế, phòng khám chuyên khoa nhi để chẩn đoán và điều trị bệnh kịp thời.