Xét nghiệm bilirubin máu để làm gì?

Xét nghiệm bilirubin máu là gì?

Bilirubin là một sắc tố màu vàng được tạo ra trong thân thể lúc huyết sắc tố trong những tế bào hồng huyết cầu cũ bị phá vỡ. Đây là một quá trình thông thường diễn ra trong thân thể. Sau lúc lưu thông trong máu, bilirubin sẽ đi tới gan. Ở gan, bilirubin được xử lý, trộn lẫn với dịch mật, đẩy vào ống dẫn mật và được tích trữ trong túi mật.

Sau đó, dịch mật được tiết vào ruột non để tương trợ tiêu hóa chất béo và cuối cùng bilirubin được đào thải ra ngoài trong phân.

Bilirubin trong thân thể gồm với bilirubin trực tiếp và bilirubin gián tiếp. Bilirubin được gan liên kết với axit glucuronic (một loại axit với nguồn gốc từ glucose) được gọi là bilirubin trực tiếp hay bilirubin liên hợp. Trước lúc đi tới gan, bilirubin chưa được liên kết với axit glucuronic thì được gọi là bilirubin gián tiếp hay bilirubin ko liên hợp. Tổng lượng bilirubin trong máu được gọi là bilirubin toàn phần.

Thỉnh thoảng, gan ko thể xử lý hết bilirubin trong thân thể mà nguyên nhân là do với quá nhiều bilirubin, tắc nghẽn hoặc viêm gan.

Lúc thân thể với quá nhiều bilirubin, da và tròng trắng mắt sẽ khởi đầu chuyển sang màu vàng. Tình trạng này được gọi là vàng da (jaundice).

Xét nghiệm bilirubin máu là phương pháp nhằm đo nồng độ bilirubin trong thân thể và giúp xác định xem bạn với đang gặp phải vấn đề nào hay ko.

Với ba chỉ số xét nghiệm bilirubin trong máu là bilirubin trực tiếp, bilirubin gián tiếp và bilirubin toàn phần.

Ở cả người to và trẻ em, nồng độ bilirubin tăng cao thường gây ra những triệu chứng phổ biến là vàng da hoặc tròng trắng mắt, mỏi mệt, ngứa ngáy, nước tiểu sẫm màu và chán ăn.

Vì sao cần rà soát chỉ số bilirubin?

Nếu bilirubin ko được liên kết với axit glucuronic và tạo thành bilirubin liên hợp trong gan hoặc ko được loại bỏ hoàn toàn khỏi máu thì sẽ gây hại cho gan.

Do đó cần làm xét nghiệm rà soát bilirubin trong máu nhằm rà soát tổn thương gan.

Hiện tượng vàng da nhẹ ở trẻ sơ sinh với thể là do những thay đổi thông thường trong quá trình chuyển hóa bilirubin nhưng cũng với thể là tín hiệu trước nhất của một vấn đề sức khỏe.

Nếu nồng độ bilirubin lúc sinh ở mức quá cao thì cần xét nghiệm máu cho trẻ liên tục nhiều lần trong vài ngày trước nhất để theo dõi chức năng gan. Vàng da ở trẻ sơ sinh với thể là một vấn đề rất nghiêm trọng và thậm chí còn đe dọa tính mệnh nếu ko được điều trị.

Một lý do khác khiến cho cho nồng độ bilirubin tăng cao là với nhiều tế bào hồng huyết cầu đang bị phá hủy hơn mức thông thường. Tình trạng này được gọi là tán huyết.

Xét nghiệm bilirubin trong máu thường chỉ là một phần trong nhóm những xét nghiệm nhằm rà soát gan gồm với:

  • Xét nghiệm transanase alanine
  • Xét nghiệm aspartate aminotransferase
  • Xét nghiệm alkaline phosphatase
  • Xét nghiệm albumin
  • Xét nghiệm protein toàn phần

Cần chuẩn bị gì trước xét nghiệm bilirubin máu?

Đối với xét nghiệm bilirubin máu, bạn thường sẽ cần nhịn ăn và ko được uống bất cứ thứ gì ngoài nước lọc trong ít nhất 4 tiếng trước lúc làm xét nghiệm.

Ngoài ra, với thể bạn sẽ còn phải ngừng tiêu dùng một số loại thuốc nếu như với tác động tới kết quả xét nghiệm, ví dụ như những loại kháng sinh (như penicillin G), thuốc an thần (như phenobarbital), thuốc lợi tiểu như furosemide (Lasix) và thuốc trị hen suyễn (như theophylline).

Ngoài ra còn với nhiều loại thuốc khác cũng tác động tới nồng độ bilirubin trong máu. Bạn nên nói rõ với bác bỏ sĩ về những loại thuốc mà bạn đang tiêu dùng trước lúc tới xét nghiệm để được hướng dẫn cụ thể về việc ngừng thuốc.

Thứ tự xét nghiệm bilirubin máu

Vì đây là xét nghiệm máu nên trước tiên, bạn sẽ được lấy mẫu máu. Sau lúc xác định và sát trùng vị trí lấy máu, kim tiêm được đưa qua da vào một tĩnh mạch ở cánh tay hoặc mu bàn tay và sau đó rút một lượng máu nhỏ. Mẫu máu này được đem tới phòng thí nghiệm để làm xét nghiệm.

Trong quá trình lấy máu, với thể bạn sẽ cảm thấy tương đối nhói. Sau lúc rút kim, vị trí đâm kim sẽ được đặt bông vô khuẩn và bạn cần ấn chặt lên đó một lúc. Cuối cùng, vị trí chích sẽ được băng lại và để nguyên trong 10 – 20 phút. Nên nỗ lực tránh sử dụng bên cánh tay bị lấy máu cho tới ngày hôm sau.

Chỉ số bilirubin bao nhiêu là thông thường?

Ở trẻ to và người trưởng thành, phạm vi thông thường của chỉ số bilirubin trực tiếp là từ 0 – 0.04mg/dL. Mức thông thường của chỉ số bilirubin toàn phần là từ 0.3 – 1.0mg/dL.

Chỉ số bilirubin gián tiếp trong máu được tính bằng cách lấy chỉ số bilirubin toàn phần trừ đi chỉ số bilirubin trực tiếp.

Ở trẻ sơ sinh, chỉ số bilirubin ở mức tương đối cao là điều thông thường. Trong vòng 24 giờ trước nhất sau lúc sinh, nồng độ bilirubin gián tiếp dưới 5.2mg/dL là mức thông thường. Tuy nhiên, ở nhiều trẻ sơ sinh, nồng độ bilirubin lại vượt quá 5mg/dL trong vài ngày đầu và đây là tín hiệu của vấn đề vàng da.

Nguyên nhân khiến cho bilirubin tăng cao

Nếu phát hiện nồng độ bilirubin trong máu ở mức cao, bác bỏ sĩ sẽ yêu cầu làm thêm những xét nghiệm máu bổ sung hoặc siêu thanh để xác định vấn đề. Ở người trưởng thành, nồng độ bilirubin cao thường là do những vấn đề về gan, ống mật túi mật hoặc tụy như:

  • Những bệnh về gan như viêm gan
  • Hội chứng Gilbert - một bệnh về gan di truyền mà gan ko thể xử lý hết lượng bilirubin
  • Xơ gan
  • Hẹp đường mật – tình trạng mà ống dẫn mật quá hẹp khiến cho dịch mật ko thể đi qua được
  • Ung thư túi mật hoặc ung thư tụy
  • Sỏi mật
  • Độc tính của thuốc

Ngoài vấn đề về gan, mật và tụy, chỉ số bilirubin cao còn với thể là do những vấn đề về máu, ví dụ như:

  • Thiếu máu tán huyết: Tình trạng này xảy ra lúc với quá nhiều tế bào máu bị phá hủy do bệnh tự miễn, khuyết thiếu di truyền, nhiễm độc do tiêu dùng thuốc hoặc nhiễm trùng và gan ko thể chuyển hóa lượng bilirubin gián tiếp trong thân thể.
  • Phản ứng lúc truyền máu: Đây là những phản ứng xảy ra lúc hệ miễn nhiễm tiến công những tế bào máu được truyền vào thân thể.

Những rủi ro của xét nghiệm bilirubin máu

Mọi thứ tự cần lấy mẫu máu đều với đi kèm với những rủi ro như:

  • Chóng mặt hoặc ngất xỉu
  • Tụ máu, hình thành vết bầm ở vị trí đâm kim
  • Nhiễm trùng do da ko được sát trùng sạch sẽ trước lúc lấy máu
  • Chảy máu nhiều hơn thông thường hoặc chảy máu trong một thời kì dài sau lúc lấy máu. Nếu thấy chảy máu quá lâu mà ko ngừng thì cần thông tin ngay cho bác bỏ sĩ

Vàng da ở trẻ sơ sinh

Ở trẻ sơ sinh, bilirubin cao (thường là bilirubin gián tiếp) và vàng da với thể là vấn đề rất nguy hiểm và do một số yếu tố gây ra. Với 4 loại vàng da phổ biến:

  • Vàng da sinh lý: thường xảy ra từ ngày thứ hai tới ngày thứ 4 sau lúc sinh và với thể kéo dài từ 10 – 12 ngày. Nguyên nhân do chức năng gan bị trì hoãn trong thời kì ngắn. Vàng da sinh lý thường ko phải là vấn đề đáng lo ngại. Cách khắc phục là cho trẻ bú thường xuyên, hiệu quả, từ 8 – 12 lần mỗi ngày.
  • Vàng da do bú kém: thường xảy ra trong tuần trước nhất, nguyên nhân do trẻ bú mẹ ko tốt, ko chịu bú hoặc mẹ với ít sữa.
  • Vàng da do sữa mẹ: thường xảy ra sau hai tới 3 tuần, nguyên nhân do một số chất trong sữa mẹ gây cản trở khả năng xử lý bilirubin trong gan của trẻ.
  • Vàng da bệnh lý: đây là loại vàng da nghiêm trọng nhất, xảy ra trong vòng 24 - 48 giờ sau lúc sinh và nồng độ bilirubin của trẻ tăng nhanh. Nguyên nhân thường là do máu của mẹ và bé ko tương thích hoặc mắc bệnh gan. Những trường hợp trẻ bị vàng da bệnh lý cần với giải pháp can thiệp điều trị và với thể cần truyền máu. Mẹ vẫn với thể cho con bú thông thường trong quá trình điều trị.

Ba dạng vàng da trước nhất đều với thể tiện lợi xử lý và thường vô hại lúc được điều trị. Tuy nhiên, vàng da bệnh lý lại là một vấn đề nghiêm trọng. Một số vấn đề gây vàng da bệnh lý và nồng độ bilirubin cao ở trẻ sơ sinh gồm với:

  • Hình dạng tế bào máu thất thường, chẳng hạn như thiếu máu hồng huyết cầu hình liềm
  • Nhóm máu của trẻ và mẹ ko thích hợp, khiến cho những tế bào hồng huyết cầu của trẻ bị phá hủy, được gọi là bệnh tiêu huyết ở trẻ sơ sinh (erythroblastosis fetalis)
  • Thiếu một số protein quan yếu do khuyết thiếu di truyền
  • Bầm tím do sinh khó
  • Nồng độ hồng huyết cầu cao do sinh non, trẻ quá nhỏ
  • Nhiễm trùng

Làm gì lúc chỉ số bilirubin thất thường?

Nếu kết quả xét nghiệm máu cho thấy chỉ số bilirubin cao thất thường, bác bỏ sĩ sẽ yêu cầu tiến hành thêm những xét nghiệm khác để xác định nguyên nhân đằng sau vấn đề.

Một lúc đã xác định được nguyên nhân khiến cho nồng độ bilirubin tăng cao, bác bỏ sĩ sẽ đưa ra phương án điều trị thích hợp và sau đó bạn sẽ tiếp tục phải xét nghiệm bilirubin máu thường xuyên để theo dõi hiệu quả điều trị.

Nếu nghi ngờ chức năng gan hoặc túi mật đang với vấn đề, bác bỏ sĩ sẽ tiến hành những phương pháp chẩn đoán hình ảnh để rà soát cấu tạo những cơ quan này.