Viêm tai giữa ở trẻ em: dấu hiệu nhận biết và cách xử trí

Viêm tai giữa là bệnh về tai khá phổ biến ở trẻ em, đặc thù là vào thời khắc giao mùa. Trang bị đầy đủ những tri thức về viêm tai giữa ở trẻ em là cần thiết để những bậc phụ huynh mang thể xử lý nhanh chóng, đảm bảo sức khỏe và an toàn cho trẻ.

16/05/2022 | Phân biệt những loại viêm tai và những thắc mắc thường gặp
16/05/2022 | Viêm tai giữa ở người to: triệu chứng và phương pháp điều trị
26/03/2022 | Cách điều trị viêm tai giữa ở người to

1. Vì sao trẻ nhỏ dễ bị viêm tai giữa

Bệnh lý viêm tai gồm viêm tai ngoài, viêm tai giữa và viêm tai trong, trong đó viêm tai giữa là phổ biến nhất, đặc thù là trẻ nhỏ.

Trẻ nhỏ rất dễ mắc viêm tai giữa lúc thời tiết chuyển mùa

Nguyên nhân làm trẻ nhỏ là đối tượng mắc bệnh nguy cơ cao và biến chứng cũng nguy hiểm hơn là do:

1.1. Hệ miễn nhiễm của trẻ

Trẻ sơ sinh trong ít nhất 6 tháng trước tiên cần nhận miễn nhiễm tiêu cực từ sữa mẹ hoặc những nguồn sữa khác, sau đó hệ miễn nhiễm sẽ dần hoàn thiện. Tuy nhiên, miễn nhiễm của trẻ lúc chưa phát triển đầy đủ sẽ ko thể ngăn chặn những tác nhân gây bệnh hiệu quả, nhất là vi khuẩn tiến công đường hô hấp và tai giữa.

1.2. Do cấu trúc tai chưa hoàn chỉnh của trẻ

Tai trong của chúng ta được kết nối trực tiếp với mặt sau của cổ họng thông qua ống thính giác, vì thế là bệnh viêm tai giữa thường gặp hơn là biến chứng của những bệnh viêm đường hô hấp. Thường ngày, ống thính giác được mở ra cho phép chất lỏng và tạp chất ở tai giữa mang thể thoát ra ngoài. Tuy nhiên, do cấu trúc tai chưa hoàn chỉnh và miễn nhiễm yếu nên vi khuẩn dễ tiến công ngược từ mũi họng gây viêm, tăng tiết dịch mủ và nhiễm trùng.

1.3. Trẻ thường mắc những bệnh tai mũi họng

Viêm tai giữa thường là biến chứng từ những bệnh viêm mũi họng mà trẻ hay gặp lúc thời tiết chuyển mùa như: viêm VA, viêm amidan, viêm xoang, viêm họng,...

Viêm tai giữa thường biến chứng từ những bệnh mũi họng

Do những nguyên nhân này, viêm tai giữa là một trong những bệnh lý thường gặp hàng đầu ở trẻ nhỏ, vì thế những bậc phụ huynh cần trang bị tri thức đầy đủ về bệnh nhằm chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ tốt hơn.

2. Thông tin cần biết về viêm tai giữa ở trẻ em

Để phát hiện sớm, điều trị đúng cách và chủ động ngăn ngừa bệnh, cha mẹ cần nắm được những thông tin về bệnh viêm tai giữa như thế nào? 

2.1. Tín hiệu cảnh báo viêm tai giữa ở trẻ em

Trẻ bị viêm tai giữa sẽ mang những tín hiệu bệnh đặc trưng sau:

  • Sốt nhẹ tới sốt vừa, mang thể cao hơn 39 độ C.

  • Chán ăn, bỏ bú, ăn ko ngon mồm.

  • Trẻ bị đau trong tai, trẻ to mang thể nói cho cha mẹ nhưng trẻ nhỏ chỉ biết sử dụng động tác dụi tay hoặc kéo vành tai.

  • Trẻ khó chịu, trằn trọc, khó ngủ, hay quấy khóc.

  • Tiêu chảy, nôn ói.

  • Sở hữu dịch mủ chảy ra từ ống tai ngoài.

  • Chậm phản ứng với âm thanh.

  • Sở hữu triệu chứng đau đầu, giảm thính lực tạm thời.

Triệu chứng viêm tai giữa ở trẻ em khá dễ nhận diện và xuất hiện từ sớm, vì thế cha mẹ chỉ cần chú ý là sẽ thấy trẻ mang nhiều biểu hiện bệnh khác lạ.

Nhận mặt sớm triệu chứng viêm tai giữa ở trẻ là rất quan yếu

2.2. Làm gì lúc trẻ bị viêm tai giữa?

Hầu hết trường hợp viêm tai giữa ở trẻ biến chứng từ bệnh lý viêm mũi họng thông thường, do vậy trước tiên cần điều trị những bệnh lý này. Viêm tai giữa nếu ko quá nghiêm trọng sẽ tự khỏi sau vài ngày, triệu chứng bệnh cũng giảm dần rồi biến mất. Tuy nhiên, những bậc phụ huynh ko nên chủ quan mà cần tiếp tục theo dõi tín hiệu bệnh ở trẻ, nếu tình trạng nhiễm trùng trở nên nghiêm trọng hơn, cần đưa trẻ tới gặp chưng sĩ.

Lúc tín hiệu bệnh rầm rộ, thường ở giai đoạn viêm tai giữa xung huyết, nếu bệnh kéo dài mang thể trẻ sẽ cần sử dụng thuốc điều trị. Hãy đưa trẻ đi khám để được chỉ định sử dụng thuốc tác dụng tại chỗ hoặc thuốc uống, tiêm toàn thân. Ko nên để bệnh kéo dài, tiến triển sang giai đoạn ứ mủ hoặc vỡ mủ, ko những điều trị khó khăn hơn mà biến chứng cũng rất dễ gặp phải.

Viêm tai giữa thường nặng nhất lúc tác nhân gây bệnh là vi khuẩn, nhất là phế truất cầu khuẩn đồng thời gây bệnh viêm đường hô hấp nặng. Lúc đó, trẻ sẽ phải sử dụng thuốc kháng sinh điều trị, trong quá trình điều trị cần được chưng sĩ chuyên khoa theo dõi. 

2.3. Cách phòng ngừa viêm tai giữa ở trẻ nhỏ

Bệnh viêm tai giữa ở trẻ nhỏ mang thể được phòng ngừa hiệu quả với những giải pháp sau:

  • Giữ ấm tốt cho trẻ, nhất là lúc thời tiết chuyển mùa vừa giúp phòng ngừa bệnh viêm đường hô hấp cấp vừa hạn chế viêm tai giữa biến chứng.

Tránh để trẻ xúc tiếp với trẻ mắc bệnh khác để ngừa lây truyền

  • Hạn chế cho trẻ xúc tiếp với những trẻ đang mang tín hiệu của bệnh cảm lạnh hay cũng đang bị viêm tai giữa.

  • Cho trẻ bú nhiều, ăn nhiều hoa quả, trái cây với trẻ đã ăn được để tăng sức đề kháng.

  • Lúc cho trẻ bú bình, nên để bé ở tư thế ngồi, tránh bé bú ở tư thế nằm làm sữa và nước mang thể chảy trái lại vào tai.

  • Hạn chế cho trẻ xúc tiếp với khói bụi, khói thuốc lá hoặc hóa chất trong môi trường ô nhiễm.

  • Tiêm ngừa đầy đủ cho trẻ những loại vắc xin được khuyến cáo hàng năm, trong đó đặc thù lưu ý vắc xin ngừa cúm và phế truất cầu.

Nhiễm phế truất cầu khuẩn là tình trạng nghiêm trọng nhất gây viêm đường hô hấp, viêm tai giữa nặng mang thể biến chứng đe dọa tới tính mệnh. Tiêm phòng vắc xin ngừa phế truất cầu vẫn được giám định là phương pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất. Vắc xin phổ biến nhất hiện nay là vắc xin Symflorix, mang khả năng ngứa 10 typ kháng nguyên phổ biến nhất của phế truất cầu khuẩn. Trẻ được tiêm phòng sẽ tự sinh ra kháng thể, thuận lợi xoá sổ phế truất cầu khuẩn lúc chúng xâm nhập vào thân thể gây bệnh.

Truất phế cầu khuẩn mang thể gây viêm tai giữa nghiêm trọng

Tương tự, viêm tai giữa ở trẻ em dù phổ biến nhưng thường ko quá nguy hiểm và hoàn toàn mang thể phòng ngừa chủ động được. Cha mẹ cần đặc thù chú ý theo dõi triệu chứng của trẻ lúc trẻ ko may mắc bệnh, đưa đi khám kịp thời nếu tín hiệu bệnh nghiêm trọng. 

Chuyên khoa Tai - Mũi - Họng, Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC là liên hệ y tế uy tín được nhiều cha mẹ lựa chọn thăm khám cho trẻ bởi:

  • Nhóm chuyên gia, chưng sĩ giàu kinh nghiệm,  chẩn đoán bệnh xác thực cũng như tận tình, tâm lý với trẻ.

  • Hạ tầng vật chất hiện đại, khang trang với hệ thống máy nội soi tiên tiến, cho hình ảnh rõ nét, giúp tương trợ chẩn đoán bệnh hiệu quả.

  • Vận dụng bảo lãnh viện phí với phổ biến những thẻ bảo hiểm, giảm gánh nặng tài chính cho phụ huynh.


--- Cập nhật: 29-12-2022 --- suanoncolosence.com tìm được thêm bài viết Viêm tai giữa – nguyên nhân dấu hiệu và cách điều trị từ website tamanhhospital.vn cho từ khoá bé bị viêm tai giữa.

Viêm tai giữa, bệnh lý nhiều người lầm tưởng ít nghiêm trọng nhưng mang thể để lại di chứng suốt đời. Viêm tai giữa xảy ra ở mọi độ tuổi song phổ biến hơn ở trẻ từ 6 -36 tháng tuổi. Nhiều trường hợp trẻ em bị nghe kém, điếc hoặc nhiễm trùng huyết do viêm tai giữa. Người to tuy ko phổ biến nhưng cũng từng ghi nhận số ít trường hợp rơi vào hôn mê sâu do biến chứng viêm tai giữa gây viêm tắc mạch máu của não – BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai mũi họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết.

Hiểu đúng về bệnh lý viêm tai giữa giúp người dân phòng ngừa, phát hiện và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng đáng tiếc do mơ hồ trong việc chẩn đoán và chữa trị.

Bệnh viêm tai giữa rất phổ biến ở trẻ từ 6-36 tháng tuổi

Viêm tai giữa là gì?

Viêm tai giữa là tình trạng tai giữa (khu vực phía sau màng tai) bị nhiễm trùng gây sưng, đau, sốt, chảy dịch. Viêm tai giữa mang thể xảy ra ở mọi lứa tuổi song phổ biến nhất là trẻ em từ 6-36 tháng tuổi do cấu trúc tai chưa phát triển hoàn chỉnh, miễn nhiễm yếu.

Theo số liệu thống kê, hơn 80% trẻ bị viêm tai giữa ít nhất một đợt ở tuổi lên 3. Dù đối tượng mắc viêm tai giữa chủ yếu là trẻ em nhưng bệnh lý này cũng mang thể xuất hiện ở người to. (1)

Những loại viêm tai giữa

Tùy vào mức độ nhiễm trùng, viêm tai giữa thường được chia thành những loại bao gồm:

1. Viêm tai giữa cấp tính

Thường là một biến chứng của rối loạn chức năng vòi nhĩ xảy ra trong một đợt nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus.(4)

2. Viêm tai giữa mạn tính

Là tình trạng viêm tai giữa dằng dai, bị chảy mủ lâu ngày qua lỗ thủng màng tai (thường trên 12 tuần).

3. Viêm tai giữa ứ dịch

Là tình trạng niêm mạc của tai giữa bị viêm và tiết dịch, nhưng dịch này ko chảy ra ngoài tai mà bị ứ lại phía sau màng tai. Dịch ứ mang thể là ở dạng thanh dịch, dịch nhầy hoặc keo dính.

Tìm hiểu về cấu trúc và chức năng của tai

Tai giữa mang nhiệm vụ chính là truyền những rung động từ màng tai tới tai trong thông qua chuỗi xương con, giúp chúng ta nghe được âm thanh. Để hiểu rõ hơn, chúng ta hãy tìm hiểu cấu trúc và chức năng của tai.(5)

Tai được chia thành 3 phần chính: tai ngoài, tai giữa và tai trong:

  • Tai ngoài: bao gồm vành tai ngoài và ống tai
  • Tai giữa: gồm mang màng tai, hòm nhĩ, vòi nhĩ và xương con, bao gồm xương búa, xương đe và xương bàn đạp.
  • Tai trong: là phần trong cùng, chứa ốc tai, những ống bán khuyên và tiền đình, mang chức năng chuyển đổi những xung động âm thanh nhận được từ tai giữa thành xung động thần kinh và đóng vai trò quan yếu trong việc giữ thăng bằng cho thân thể.

Đối tượng dễ bị viêm tai giữa

Ngoài trẻ từ 6-36 tháng tuổi thì viêm tai giữa còn thường gặp ở những trường hợp sau:

  • Trẻ sử dụng núm vú giả
  • Trẻ đi vườn trẻ
  • Trẻ bú bình
  • Người xúc tiếp với mức độ ô nhiễm ko khí cao
  • Trải qua những thay đổi về độ cao
  • Trải qua những thay đổi trong khí hậu, nhất là vùng khí hậu lạnh
  • Bị cảm lạnh, cúm, viêm xoang hoặc nhiễm trùng tai sắp đây
  • Dị tật bẩm sinh vùng mũi họng làm tăng nguy cơ viêm tai giữa

Nguyên nhân bị viêm tai giữa

Nhiễm trùng tai do vi khuẩn hoặc virus trong tai giữa gây ra. Tình trạng nhiễm trùng cũng thường xảy ra do cảm lạnh, cúm hoặc dị ứng gây tắc nghẽn cửa mũi sau (viêm VA), vùng họng và vòi nhĩ.

  • Vòi nhĩ (vòi Eustachian): Là một ống vòi tai mang kích thước rất hẹp, nối tai giữa và vòm họng. Vòi nhĩ làm nhiệm vụ điều chỉnh áp suất ko khí và làm mới ko khí trong tai, đồng thời thoát chất tiết thường ngày từ tai giữa. Lúc vòi nhĩ bị sưng mang thể làm tắc nghẽn, làm chất lỏng tích tụ trong tai giữa gây nhiễm trùng. Ở trẻ em, những vòi nhĩ chưa phát triển nên thường hẹp và nằm ngang hơn, làm cho việc thoát nước khó khăn dẫn tới dễ bị nhiễm trùng tai giữa.
  • VA (Adenoids ): Là mô lympho nhỏ nằm ở phía sau mũi, mang vai trò trong hoạt động như một hệ miễn nhiễm. Do VA nằm sắp chỗ mở của những vòi nhĩ, nên lúc VA bị viêm sưng to, mang thể làm tắc nghẽn vòi nhĩ, dẫn tới nhiễm trùng tai giữa. Viêm tai giữa do viêm VA thường xảy ra ở trẻ em nhiều hơn người to.

Triệu chứng viêm tai giữa

Chưng sĩ Hằng cho biết, sự phát khởi của những tín hiệu, triệu chứng nhiễm trùng tai thường nhanh chóng và biểu hiện khác nhau giữa người to và trẻ em.

Trẻ em thường mang những tín hiệu viêm tai giữa như đau tai, đặc thù lúc nằm; khó ngủ; khóc nhiều; nghe kém hoặc phản ứng kém với âm thanh; mất thăng bằng; sốt 38 độ trở lên; dịch chảy ra từ tai; đau đầu; ăn/bú kém. Trong lúc đó, người to lại thường chỉ mang biểu hiện đau tai; dịch chảy ra từ tai; khó nghe.

Chưng sĩ mang thể dựa vào những biểu hiện, triệu chứng này để chẩn đoán viêm tai giữa cho người bệnh. Nhưng để chẩn đoán xác thực nhất, người bệnh cần được thăm khám trực tiếp bởi chưng sĩ chuyên khoa với sự tương trợ của máy móc, thiết bị hiện đại để nội soi tai và đo chức năng tai.

Chẩn đoán viêm tai giữa

1. Thăm khám tai

Để chẩn đoán viêm tai giữa, chưng sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành nội soi tai hoặc sử dụng đèn soi tai để phát hiện những tổn thương trong tai. Qua đó, chưng sĩ mang thể quan sát rõ màng tai, màng tai khỏe mạnh thường mang màu xám hồng hoặc trắng sáng, trong mờ. Lúc bị nhiễm trùng, màng tai sẽ bị viêm, sung huyết, căng phồng, bên trong hòm nhĩ chứa dịch.

2. Khám những phòng ban khác

Kế bên khám tai, chưng sĩ mang thể rà soát thêm những vùng khác như cổ họng, mũi xoang, vùng vòm hay nhịp thở để tìm ra những tín hiệu nhiễm trùng đường hô hấp nếu mang.

Điều trị bệnh viêm tai giữa

Cách chữa viêm tai giữa tại bệnh viện thường được ứng dụng theo Hai phương pháp:

1. Điều trị bằng thuốc

Điều trị viêm tai giữa bằng phương pháp sử dụng thuốc là lựa chọn phổ biến nhất. Theo đó, người bệnh mang thể được điều trị bằng những loại thuốc theo đơn của chưng sĩ như: Thuốc kháng sinh, thuốc kháng histamin, thuốc chống viêm phù nề, thuốc xịt mũi, bơm tương đối vòi nhĩ.

Thời kì điều trị bằng thuốc thường kéo dài Một tới Hai tuần. Trong trường hợp màng tai bị thủng, người bệnh cần sử dụng thuốc nhỏ tai kết hợp với vệ sinh tai, làm sạch mủ bằng nước muối và dung dịch sát trùng thích hợp để ngăn tình trạng bít tắc ống tai.

2. Phẫu thuật

Trong trường hợp nhiễm trùng lan rộng, điều trị bằng thuốc ko mang lại hiệu quả, người bệnh mang thể cần điều trị ngoại khoa như nạo VA; cắt amidan; đặt ống thông khí tùy vào từng tình trạng bệnh cụ thể, chưng sĩ mang thể ứng dụng.

Biến chứng viêm tai giữa

Theo chưng sĩ Hằng, hầu hết những bệnh nhiễm trùng tai ko gây ra những biến chứng trong khoảng thời gian dài. Song nhiễm trùng tai nếu ko được chữa dứt điểm, tái phát nhiều lần mang thể dẫn tới những biến chứng nghiêm trọng, tác động tới khả năng nghe và sức khỏe trong khoảng thời gian dài của người bệnh. Một trong số những biến chứng thường gặp nhất bao gồm:

  • Làm giảm thính giác: Thông thường tình trạng mất thính lực nhẹ mang thể xuất hiện và tự biến mất lúc khỏi nhiễm trùng tai. Song nhiễm trùng tai lặp đi lặp lại, hoặc nhiễm trùng tai nặng phát mủ trong tai giữa, mang thể dẫn tới mất thính lực nghiêm trọng, tổn thương màng tai và mất thính lực vĩnh viễn.
  • Chậm nói hoặc chậm phát triển: Nếu trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi bị suy giảm thính giác tạm thời hoặc vĩnh viễn, mang thể gây chậm phát triển kỹ năng nói, giao tiếp xã hội và phát triển.
  • Thủng màng tai: Hầu hết tình trạng thủng màng tai sẽ lành trong vòng 72 giờ, nhưng cũng nhiều trường hợp cần phải can thiệp phẫu thuật.
  • Viêm não hoặc màng não: Nếu tình trạng nhiễm trùng ko được điều trị hoặc ko đáp ứng tốt với điều trị mang thể lây lan sang những mô phụ cận gây nhiễm trùng xương chũm gọi là viêm xương chũm. Viêm xương chũm mang thể dẫn tới tổn thương xương và hình thành những u nang chứa đầy mủ. Nhiễm trùng tai giữa nghiêm trọng cũng mang thể lây lan sang những mô khác trong hộp sọ, bao gồm não hoặc những màng bao quanh não gây viêm màng não.(3)

Viêm tai giữa mang thể gây biến chứng viêm não – màng não.

Phòng ngừa bệnh viêm tai giữa

Lơ là trong việc phòng ngừa làm trẻ em bị viêm tai giữa ở Việt Nam rất phổ biến. Do đó, chưng sĩ Hằng đã san sớt một số giải pháp giúp làm giảm nguy cơ nhiễm trùng tai như sau:

  • Nhắc nhở trẻ thường xuyên rửa sạch tay bằng xà phòng, ko sử dụng chung đồ sử dụng ăn uống, dạy trẻ che mồm lúc ho, nhảy mũi.
  • Cho trẻ bú mẹ ít nhất trong 6 tháng đầu đời, hạn chế cho trẻ ngậm bình sữa hoặc núm vú giả, tránh để trẻ bị sặc, trớ.
  • Chích ngừa cúm theo mùa, tiêm vắc xin phế truất cầu và những loại vắc xin khác để giúp ngăn ngừa bệnh viêm tai giữa.(6)
  • Giữ ấm trong mùa lạnh, ăn uống, vận động khoa học để tăng cường sức đề kháng.
  • Tránh xúc tiếp với khói thuốc lá.

Những thắc mắc thường gặp về bệnh viêm tai giữa

Trong quá trình điều trị chuyên khoa, chúng tôi thường nhận được những thắc mắc của người dân về bệnh viêm tai giữa. Xin được trả lời quý vị theo từng thắc mắc cụ thể như sau:

1. Bệnh viêm tai giữa mang nguy hiểm ko?

Viêm tai giữa là bệnh lý viêm nhiễm, nếu ko được điều trị dứt điểm mang thể dẫn tới viêm tai giữa mạn tính. Tình trạng này khó điều trị hơn và bệnh hay bị tái phát. Những biến chứng nghiêm trọng tiếp theo là gây nghe kém hoặc điếc. Tình trạng này làm trẻ nhỏ chậm nói, chậm phát triển, làm người to mất tự tín và khó khăn trong việc giao tiếp. Biến chứng viêm não, hoặc viêm màng não rất nguy hiểm, mang thể đe dọa tính mệnh của người bệnh.

2. Bệnh viêm tai giữa mang lây ko?

Bệnh viêm tai giữa mang thể lây qua đường mũi họng, do viêm mũi họng biến chứng viêm tai giữa.

Viêm tai giữa ở Việt Nam rất phổ biến và dễ trở thành dịch trong những trường măng non và tiểu học. Do đó, người dân nên chú ý phòng ngừa, nhất là cho trẻ em lứa tuổi măng non. Phụ huynh cần lưu ý rằng biến chứng mất thính lực do viêm tai giữa làm chậm khả năng nhận thức, phát triển sẽ gây hệ lụy nghiêm trọng, tác động suốt đời tới tương lai và sức khỏe của trẻ. Trẻ cũng mang mang nguy tử vong nếu biến chứng viêm não và viêm màng não xảy ra. – Chưng sĩ Hằng khuyến cáo.

3. Vì sao trẻ em bị nhiễm trùng tai nhiều hơn người to?

Trẻ em mang nhiều khả năng bị nhiễm trùng tai hơn người to vì những lý do sau:

  • Vòi nhĩ ở trẻ nhỏ thường ngắn và nằm ngang, tạo điều kiện thuận lợi cho chất lỏng tích tụ lại phía sau màng tai.
  • Hệ thống miễn nhiễm của trẻ em, đặc thù là hệ thống chống nhiễm trùng của thân thể vẫn đang chưa phát triển toàn diện.
  • VA ở trẻ em to hơn so với người to nên dễ xuất hiện tình trạng viêm nhiễm hơn.

Viêm tai giữa mang thể gây tác động tới người to, nhưng chủ yếu trẻ em thường dễ mắc bệnh. Vì vậy phụ huynh cần lưu ý tới những bé, lúc thấy mang tín hiệu cần đi khám ngay để điều trị sớm, phòng ngừa những biến chứng như: nhiễm trùng những phòng ban khác của đầu, mất thính lực, tác động tới vấn đề tiếng nói, lời nói.