1 ngày đêm có bao nhiêu giờ

Tìm hiểu cội nguồn của thước đo thờigian

Thời kì là một khái niệm mà theo cách nào đó, ngày nay chúng ta vẫn xem là điều hiển nhiên. Đã bao giờ bạn thắc mắc vì sao Một năm lại mang 12 tháng, hay vì sao tháng 9 lại mang 30 ngày? Vì sao ta lại mang những múi giờ khác nhau? Vì sao một ngày lại mang 86.400 giây? Trong bài này chúng ta sẽ làm rõ những khái niệm về thước đo thời kì.

Về thực chất, thời kì là một một khái niệm trừu tượng và khó để hiểu thấu đáo. Chúng ta không thể nhìn thấy nó hay cảm nhận nó, chỉ biết rằng nó đang diễn ra. Trong lịch sử, con người đã sử dụng nhiều cách để đo thời kì. Hầu hết mọi nền văn hóa đều mặc định thời khắc trời khởi đầu sáng là lúc khởi đầu của thời kì. Theo sau ngày là đêm, lúc ánh mặt trời khởi đầu tắt. Thân thể con người cũng tự điều chỉnh để theo vòng quay này thông qua việc ngủ, và mỗi sáng lúc thức dậy chúng ta lại khởi đầu Một ngày mới.

Chúng ta sử dụng đồng hồ để chia ngày ra thành nhiều thời khắc nhỏ hơn, rồi lại sử dụng lịch để phân nhóm những ngày lại thành thời khắc to hơn. Cả Hai hệ thống thời kì đều mang những điểm hết sức thú vị mà ta sẽ tìm hiểu tiếp theo đây.

Đo thời kì


Phép đo thời kì mang phạm vi rất rộng, ở đây chúng ta tìm hiểu một số đơn vị đo thông thường, xắp xếp từ đơn vị thời kì ngắn nhất tới dài nhất.

Một picosecond (Một phần nghìn tỷ giây) Đây là khoảng thời kì ngắn nhất mà chúng ta mang thể đo chuẩn xác.
Một nanosecond (Một phần tỷ giây) Trung bình, một máy tính tư nhân mất khoảng từ Hai tới 4 nanosecond để thực thi một mệnh lệnh từ một phần mềm nào đó.
Một microsecond (Một phần triệu giây).
Một millisecond (Một phần nghìn giây) Đây là khoảng thời kì phơi sáng ngắn nhất của phim trong một máy ảnh thông thường. Một bức ảnh được chụp trong 1/1ngàn giây sẽ bắt được chuyển động nhỏ nhất của con người.
Một centisecond (Một phần trăm giây) Đây là khoảng thời kì mà một tia chớp nổ.
Một decisecond (Một phần mười giây) Khoảng thời kì của Một mẫu chớp mắt.
Một second (Một giây) Trái tim của một người trung bình đập Một lần/Một giây.
60 giây Một phút (minute), bằng thời kì của một đoạn quảng cáo dài.
Hai phút Khoảng thời kì dài nhất mà một người thông thường mang thể nín thở.
5 phút Là khoảng thời kì lâu nhất mà bạn mang thể chịu đựng lúc đợi đèn đỏ.
60 phút Một tiếng đồng hồ (hour), là khoảng thời kì lâu nhất mà bạn mang thể ngồi yên trong lớp học mà ko trở nên đờ đẫn.
8 tiếng Thời kì làm việc tiêu biểu hàng ngày ở nhiều nước trên toàn cầu, cũng là thời kì ngủ cần thiết cho mỗi người mỗi đêm.
24 tiếng Một ngày; là khoảng thời kì mà trái đất quay hết Một vòng quanh trục của nó.
7 ngày Một tuần.
40 ngày Là khoảng thời kì lâu nhất mà con người mang thể tồn tại mà ko mang thức ăn.
365,24 ngày Một năm; khoảng thời kì trái đất hoàn thành một vòng quay quanh mặt trời.
10 năm (year) Một thập kỷ.
75 năm Tuổi thọ trung bình của con người.
5.000 năm Chiều dài lịch sử được ghi chép lại.
65 triệu năm Khoảng thời kì kể từ lúc loài khủng long tuyệt diệt.
200 triệu năm Khoảng thời kì kể từ lúc động vật mang vú khởi đầu xuất hiện trên trái đất.
3,5 tới 4 tỉ năm Khoảng thời kì kể từ lúc khởi đầu mang sự sống trên trái đất.
4,5 tỉ năm Tuổi của trái đất.
10 tới 15 tỉ năm Tuổi dự đoán của vũ trụ kể từ vụ nổ to big bang.

Một ngày dài bao nhiêu?


Một ngày là khoảng thời kì trái đất tự quay quanh trục của nó, nhưng chuẩn xác nó mất bao lâu để hoàn thành vòng quay? Với nhiều quan niệm khác nhau, nhưng cả toàn cầu đã đồng thuận tiêu chuẩn hóa những khoảng thời kì sau:

Một ngày bao gồm Hai giai đoạn 12 tiếng đồng hồ, tổng cùng sẽ mang 24 tiếng đồng hồ.
Một tiếng mang 60 phút.
Một phút mang 60 giây.
Giây lại được chia nhỏ ra theo hệ thập phân thành những đơn vị nhỏ hơn như phần trăm hay phần nghìn giây.

Cũng phải nói rằng cách chia thời kì như hiện tại khá rối rắm. Chúng ta chia Một ngày ra làm đôi, rồi lại chia mỗi nửa ra 12 phần, rồi mỗi phần này lại chia 60, rồi chia 60 thêm lần nữaChả trách trẻ nhỏ phải chật vật học cách tính thời kì.

Vì sao lại mang 24 tiếng trong Một ngày?


Ko người nào thật sự biết chắc điều này. Tuy nhiên giảng giải được nhiều người tán thành nhất là: ngày xưa, trước lúc con người biết chữ viết thì họ đã biết sử dụng những ngón tay để đếm. Và một cách đếm được sử dụng rộng rãi ở những nền văn minh xưa là sử dụng ngón tay mẫu đếm những đốt ngón tay trên cùng Một bàn tay. Tương tự, ngón mẫu sẽ đếm 4 ngón tay còn lại trên bàn tay, mỗi ngón tay lại mang 3 đốt, 4×3=12, đó là số giờ đồng hồ họ phân chia thời kì ban ngày, và tương tự cho thời kì ban đêm. Vậy là chúng ta mang 24 giờ Một ngày.

Vì sao lại mang 60 phút/Một giờ, và 60 giây/Một phút?


Cũng chưa người nào biết rõ điều này. Tuy nhiên, những người Người nào Cập đã mang thời sử dụng một bộ lịch mang 12 tháng, mỗi tháng mang 30 ngày, tổng cùng họ mang 360 ngày/Một năm. Nhiều nhà nghiên cứu tin rằng đây chính là lý do chúng ta chia đường tròn thành 360 độ. Nếu chia 360 cho 6 ta được 60, và 60 cũng là con số hạ tầng trong hệ thống toán học của người Babylon.

a.m và p.m mang tức thị gì?


Đây là chữ viết tắt của ante meridiem trước buổi trưa, post meridiem sau buổi trưa, và đây là sáng kiến của người La Mã. Theo Daniel Boorstin trong cuốn sách của ông mang tựa The Discoverers, thì đây là cách phân chia thời kì một ngày làm Hai phần (trước và sau buổi trưa) của nười La Mã.

Người hiện đại tính thời kì dựa trên giây. Một ngày được định tức thị khoảng thời kì của 86.400 giây, và một giây lại được chính thức khái niệm bằng 9.192.631.770 lần dao động của một nguyên tử cesium 133 trong đồng hồ nguyên tử.

Múi giờ


Mọi người ở khắp nơi trên hành tinh đều mong thấy mặt trời ở trên đỉnh đầu vào giữa trưa. Nếu chỉ mang Một múi giờ thôi thì điều này ko thể xảy ra vì cứ mỗi giờ trôi qua trái đất lại quay hết 15 độ. Vì vậy, trái đất được chia thành 24 múi, mỗi múi 15 độ, và đồng hồ sẽ được đặt tùy thuộc vào mỗi múi giờ. Mỗi múi giờ cách nhau Một tiếng đồng hồ. Ví dụ, lãnh thổ nước Mỹ được chia thành 4 múi giờ: múi giờ miền Đông (East), múi giờ Trung tâm (Central), múi giờ Miền núi (Mountain), và múi giờ Thái Bình dương (Pacific). Lúc ở múi giờ miền Đông là giữa trưa, thì ở múi giờ Trung tâm là 11 a.m, ở múi giờ Miền núi là 10 a.m và ở múi giờ Thái Bình dương là 9 a.m.

Bản đồ múi giờ trên toàn cầu.

Tất cả những múi giờ được xác định dựa vào múi giờ khởi đầu (múi giờ 0) nằm ở trung tâm Đài thiên văn Greenwich ở nước Anh, nơi mang đường kinh tuyến 0 (hay còn gọi là kinh tuyến Greenwich) chạy qua (đường kinh tuyến này được những nhà thiên văn chính thức chọn ra trong một hội nghị vào năm 1884). Thời kì tại đường kinh tuyến Greenwich được gọi là Greenwich Mean Time (GMT) (giờ chuẩn căn cứ theo kinh tuyến Greenwich), hay giờ GMT, hay giờ quốc tế (Universal Time). Nếu ở múi giờ 0 đang là 12 giờ trưa, thì ở múi giờ +7 (như Việt Nam) sẽ là 7 giờ tối, còn ở múi giờ -5 (như múi giờ miền Đông nước Mỹ) sẽ là 7 giờ sáng. Đường đổi ngày quốc tế (International Date Line IDL) nằm trên phố đối diện với đường kinh tuyến Greenwich ở phía bên kia hành tinh (nơi thuộc về phía đông của đường này sẽ chậm hơn nơi thuộc phía tây Một ngày).

Điều chỉnh đồng hồ để kéo dài ngày vào mùa hè (Daylight-saving Time DST)


Trong chiến tranh toàn cầu I (CTTG I), nhiều nước khởi đầu điều chỉnh đồng hồ vào một số thời khắc trong năm nhằm điều chỉnh giờ ban ngày, trong những mùa ban ngày dài hơn ban đêm, để khớp với thời kì con người còn thức lúc trời sáng. Trong CTTG I thì mục đích của việc này là tiết kiệm nhiên liệu sử dụng để thắp sáng.

Ngày nay, Mỹ và vài quốc gia khác vẫn ứng dụng việc điều chỉnh này. Ở Mỹ, trước đây, thời khắc khởi đầu điều chỉnh đồng hồ là vào ngày Chủ Nhật trước tiên của tháng 4, và kết thúc vào Chủ Nhật cuối cùng của tháng 10. Tuy nhiên, kể từ năm 2007 trở đi, DST sẽ khởi đầu vào Hai a.m của ngày Chủ Nhật thứ Hai của tháng 3 và kết thúc vào Hai a.m ngày Chủ Nhật trước tiên của tháng 11.

Theo đó, đồng hồ sẽ được vặn tới Một tiếng vào mùa xuân, và vặn lui Một tiếng vào mùa thu. Tương tự, vào mùa xuân, bạn mất mỗi ngày Một tiếng nhưng sẽ lấy lại vào mùa thu.

Vào mùa đông, Mỹ theo giờ tiêu chuẩn. Vào mùa hè, họ ứng dụng DST. Tuy nhiên mang một số bang (như Arizona) ko quan tâm tới DST và vẫn giữ giờ tiêu chuẩn suốt cả năm.

Lịch năm


Cách tính năm khá rõ ràng và dễ hiểu. Con người tạo ra khái niệm năm dựa trên sự lặp đi lặp lại theo chu kỳ của những mùa. Việc dự đoán thời khắc khởi đầu của những mùa rất quan yếu trong nông nghiệp. Hầu hết cây cối đều đâm chồi và cho trái vào những thời khắc nhất định trong năm.

Một năm là thời kì trái đất quay quanh mặt trời. Thời kì này khoảng 365 ngày. Nếu tính chuẩn xác thì con số này sẽ là 365.242199 ngày. Chúng ta lấy những số lẻ bằng cách thêm vào một ngày sau mỗi 4 năm, và ta đc con số xấp xỉ là 365,25 ngày/Một năm. Đây cũng là lý do ta mang năm nhuận, là những năm dài hơn Một ngày so với năm thông thường (tính theo dương lịch).
Cách tính năm nhuận (năm dương lịch): Theo lịch Gregory loại lịch tiêu chuẩn hiện nay được sử dụng trên hầu khắp toàn cầu thì những năm nào chia hết cho 4 được coi là năm nhuận. Trong năm nhuận, tháng Hai mang 29 ngày thay cho 28 ngày. Cứ 4 năm lại thêm Một ngày vào lịch bởi vì một năm dương lịch dài khoảng 365 ngày và 6 giờ.

Tuy nhiên, vẫn mang một số ngoại lệ đối với nguyên tắc này vì một năm dương lịch ngắn hơn 365.25 ngày một tẹo. Những năm chia hết cho 100 chỉ được coi là năm nhuận nếu chúng cũng chia hết cho 400. Ví dụ, 1600 và 2000 là những năm nhuận nhưng 1700, 1800 và 1900 ko phải năm nhuận. Tương tự tương tự, 2100, 2200, 2300, 2500, 2600, 2700, 2900 và 3000 ko phải năm nhuận nhưng 2400 và 2800 là những năm nhuận. Theo nguyên tắc này thì trung bình một năm mang 365 + 1/4 1/100 + 1/400 = 365.2425 ngày, tức là 365 ngày, 5 giờ, 49 phút và 12 giây.

Lịch tháng


Khái niệm tháng khởi đầu từ mặt trăng. Lúc xem lịch, chúng ta thấy mang tháng mang 28 ngày, tháng lại 29 ngày, một số mang 30 ngày và số còn lại mang 31 ngày. Sau đây là lý do:

Người La Mã xưa sử dụng bộ lịch chỉ mang 10 tháng (khởi đầu từ năm 738 TCN). Những tháng này mang tên (tiếng La tinh) là: Martius, Aprilis, Maius, Junius, Quintilis, Sextilis, September, October, November and December, trong đó, những tên từ Quintilis tới December trong tiếng La tinh mang tức thị 5, 6, 7, 8, 9, 10. Bộ lịch này đếm thiếu khoảng 60 ngày.

Để khắc phục, sau này người ta thêm Hai tháng Januarius và Februarius tiếp vào sau.
Vào năm 46 TCN, hoàng đế Julius Caesar cho đổi lịch nhưng vẫn giữ nguyên tên gọi của những tháng. Theo lịch mới này thì những tháng mang 30 hoặc 31 ngày, trừ tháng Februarius ở cuối cùng mang 29 ngày. Cứ mỗi 4 năm, tháng Februarius lại được cùng thêm Một ngày (lý do đã nói phần trên). Sau đó, hoàng đế lại quyết định lấy tháng Januarius làm tháng trước tiên của năm (thay cho tháng Martius trước kia), vì vậy tháng Februarius trở thành tháng thứ 2. Đây là lý do vì sao ngày nhuận lại nằm ở thời khắc thất thường này trong năm.

Sau lúc Julius mất, người La Mã đã đổi tên tháng Quintilis thành Julius (sau này sang tiếng Anh thành July) để tưởng nhớ vị hoàng đế này. Tương tự, sau này tháng Sextilis được đổi thành Augustus (thành August) để tưởng nhớ hoàng đế Augustus. Augustus đã dời Một ngày từ tháng Februarius sang tháng Augustus để nó mang cùng số ngày với tháng Julius.

(Những tháng tương ứng (từ Một tới 12) trong tiếng Anh ngày nay là January, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December).

Tuần


Ngày, tháng, năm đều mang nguồn gốc tự nhiên của nó, nhưng tuần thì ko. Khái niệm tuần xuất phát từ Kinh Thánh. Trong sáu ngày, ngươi sẽ lao động và làm mọi công việc của Người. Nhưng ngày thứ bảy là ngày nghỉ kính Giavê Thiên Chúa của người. Vì vậy người theo Thiên chúa giáo mang ngày sabbath (là ngày thứ 7 theo đạo Do thái, và Chủ nhật theo đạo Cơ đốc).

Người La Mã đặt tên những ngày trong tuần theo tên của mặt trời, mặt trăng, và của 5 hành tinh mà họ biết lúc bấy giờ: Sun (mặt trời), Moon (mặt trăng), Mars (sao Hỏa), Mercury (sao Thủy), Jupiter (sao Mộc), Venus (sao Kim), Saturn (sao Thổ). Tiếng Anh mượn 3 tên cho 3 ngày trong tuần là Sunday (CN), Monday (T2), và Saturday (T7), còn những tên khác được họ lấy theo tên những vị thần Anglo-Saxon: Tuesday (T3) từ Tiu (hay Tiw, tiếng Anglo-Saxon của Tyr thần chiến tranh), Wednesday (T4) mượn từ Woden cha của Tyr, Thursday (T5) bắt nguồn từ Thor, vị thần sấm chớp; Friday mượn từ Friggs day (Frigg là vợ của Woden, biểu tượng của tình yêu và sắc đẹp).

Theo VietNamNet

http://www.info.vn/science/mysterious/19787-tim-hiu-ci-ngun-ca-thc-o-thi-gian.html

Posted in Articles, Science

Một bình luận

Nhãn: Một giây, Một phần nghìn tỷ giây, Một picosecond, Một second, 24 giờ Một ngày, a.m, Lịch năm, Lịch tháng, Múi giờ, Một ngày dài bao nhiêu, một ngày lại mang 86.400 giây, ngày, năm, p.m, phút, vì sao Một năm lại mang 12 tháng, Vì sao lại mang 24 tiếng trong Một ngày, Vì sao lại mang 60 phút/Một giờ, vì sao tháng 9 lại mang 30 ngày, thập kỷ, Thời kì, thước đo thời kì, tiếng, tuần, và 60 giây/Một phút